Terroir Series | Zand

Na de eerste editie over kalksteen is het tijd voor de tweede editie van onze Terroir Series. Dit keer richten we ons op een bodem die een verrassend grote invloed kan hebben op wijn: zand.

Nog even kort: terroir is het samenspel van bodem, klimaat, ligging en de keuzes van de wijnmaker. Het verklaart waarom dezelfde druif op twee verschillende plekken een totaal andere expressie heeft en dus heel anders kan smaken. Met deze Terroir Series willen we dat verschil niet alleen uitleggen, maar vooral laten proeven.

Daarom opnieuw zes wijnen uit verschillende delen van Italië, met één vraag als uitgangspunt:
Wat is de invloed van een zandbodem op de wijn?

Zandbodems zijn los en draineren goed. Water loopt er dus relatief makkelijk doorheen en de wortels kunnen diep in de bodem doordringen. In de wijn kan dat zich vertalen naar minder gewicht en meer verfijning en levendigheid. Denk aan frisheid, parfum, sappigheid en tannines die wat vriendelijker overkomen.

Nebbiolo is hier een sprekend voorbeeld van. Aan de ene kant van de rivier de Tanaro liggen de klassieke Barolo- en Barbarescogebieden. Daar staat Nebbiolo voornamelijk aangeplant op kalkrijke mergel en klei en ontstaan wijnen die beroemd zijn om hun structuur, tannines en bewaarpotentieel. Steek je de rivier over naar het noorden, dan kom je in Roero en verandert het landschap. Hier vinden we veel jongere, zandigere bodems. De druif blijft Nebbiolo, maar de wijn voelt anders: aromatischer, slanker, soepeler en vaak veel eerder lekker om te drinken. Niet beter of minder goed. Gewoon een andere vertaling van dezelfde druif. En precies daarom beginnen we deze Terroir Series met een Langhe Nebbiolo uit Roero.

---

De zes wijnen

Nino Costa | Langhe Nebbiolo DOC “Cabora” 2024

De Cabora wijngaard van Nino Costa ligt in Roero, waar oude zeebodems voor een sterk zandhoudende ondergrond hebben gezorgd. Hier laat Nebbiolo een opvallend elegante kant zien. Rozebottel, framboos en rode bessen, aangevuld met groene kruiden en frisse, slanke tannines. Waar Nebbiolo uit Barolo soms jaren nodig heeft om zich te openen, barst deze wijn nu al van de energie.

Nino Costa | Roero Arneis DOCG “Seminari” 2025

Op dezelfde zandgronden groeit ook Arneis, dé witte druif van Roero. En ook hier gebeurt iets interessants. Arneis kan vrij breed en rijp worden, maar in Roero krijgt hij juist spanning en finesse. Geel fruit, grapefruit, groene kruiden en een bijna zilte frisheid. Een wijn met behoorlijk wat kracht, maar zonder zwaar te worden. Nino Costa maakt een van de beste wijnen uit deze regio. Elk jaar krijgt hij de hoogste onderscheidingen.

Sabbionare | Verdicchio dei Castelli di Jesi Classico Superiore 2023

Sabbia betekent zand in het Italiaans en de naam Sabbionare verwijst daadwerkelijk naar de grote hoeveelheid zand in de bodem van de topwijngaard van het domein. Het resultaat is een wijn met rijp geel fruit, ananas, hooi en iets honingachtigs, maar vooral veel frisheid en een lange zilte afdronk.

Manenti | Cerasuolo di Vittoria DOCG 2024

Van Piemonte en Le Marche gaan we naar het warme zuiden van Sicilië. Rond Contrada Bastonaca ligt een bijzondere laag rood zand, gekleurd door geoxideerd ijzer, met daaronder harde zandsteen die water vasthoudt. Ideaal tijdens de hete Siciliaanse zomers. Hier maakt Manenti zijn Cerasuolo di Vittoria van Nero d’Avola en Frappato: sappig, kruidig en zonnig, maar dankzij de zandbodem opvallend fris en elegant.

Vicara | Grignolino del Monferrato Casalese “.G” 2024

Grignolino is een eigenzinnige druif met opvallend veel pitjes en daardoor van nature flink wat tannine. Eén misstap tijdens de vinificatie en de wijn wordt al snel te hard en stroef. In de heuvels van Monferrato helpen de witte zandige bodems (Sabbia Astigiana) juist om een lichtere, elegantere kant van de druif naar voren te brengen. Vicara versterkt dat karakter met koolzuurvergisting (carbonic maceration), waardoor fruit en sappigheid de hoofdrol krijgen. Framboos, wilde aardbei, rozenbottel en viooltjes vliegen uit het glas. Licht gekoeld is dit gevaarlijk doordrinkbaar.

Morella | Salento Primitivo “Mezzanotte” 2024

Primitivo en verfijning worden niet altijd in één adem genoemd. Bij Morella kan dat wel. De oude bush vines staan bij Manduria in Puglia op een bodem met zandige klei boven kalksteen. Onder de Zuid-Italiaanse zon levert dat natuurlijk rijpheid en concentratie op, maar opvallend genoeg blijft Mezzanotte fris. De goed doorlatende zandige bodem helpt daarbij en geeft de wijn meer spanning en een minder zware expressie. Donker fruit, kruiden, gedroogde thee en kreupelhout, met veel sap en energie.