Terroir Series | Kalksteen

Leer meer over de invloed van terroir met 6 wijnen en fijne korting!

Iedere wijnliefhebber kent het woord terroir. Tegelijkertijd is het misschien wel een van de meest gebruikte én minst begrepen begrippen in de wijnwereld. Daarom starten wij met een nieuwe reeks: de Terroir Series.

Het doel van deze serie is niet om te bewijzen dat één bodemsoort beter is dan een andere, maar om te laten zien hoe groot de invloed van terroir kan zijn wanneer je dezelfde lens op verschillende wijnen en regio’s toepast. Iedere editie staat één specifiek terroir centraal. We onderzoeken waar het voorkomt, hoe het ontstaat, wat het betekent voor wijnbouw en vooral: hoe je het terugproeft in het glas.

Voor iedere editie stellen we een box samen van zes wijnen afkomstig van gebieden waar het gekozen terroir een hoofdrol speelt. Uiteraard met een aantrekkelijke korting zoals je van ons gewend bent. Zo kun je niet alleen lezen over terroir, maar het vooral zelf ervaren in de praktijk.

Maar eerst: wat is terroir eigenlijk?

De Franse term terroir kent geen perfecte Nederlandse vertaling. Het verwijst naar het samenspel van bodem, klimaat, hoogte, expositie, waterhuishouding en menselijke keuzes dat samen het karakter van een wijn bepaalt. Waar vroeger vooral naar druivenrassen werd gekeken, weten we tegenwoordig dat dezelfde druif zich totaal anders kan gedragen afhankelijk van waar hij groeit. Terroir is dus de reden waarom Nebbiolo uit Barolo een andere expressie heeft dan Nebbiolo uit Alto Piemonte.Voor deze eerste editie richten we onze aandacht op een van de bekendste van allemaal: kalksteen.

Kalksteen | Limestone | Calcare

Kalksteen, in het Engels limestone en in Italië vaak aangeduid als calcare of suoli calcarei, behoort tot de meest begeerde bodemsoorten in de wijnwereld. Het gesteente ontstond miljoenen jaren geleden uit afzettingen van schelpen, koralen en andere mariene organismen op de bodem van oude zeeën. Toen die zeebodems omhoog werden gedrukt door geologische bewegingen ontstonden de kalkrijke heuvels die vandaag de dag enkele van de beroemdste wijngebieden ter wereld vormen, waaronder Barolo, Bourgogne en Champagne.

Voor wijnbouw is kalksteen bijzonder interessant omdat het water goed kan vasthouden zonder nat te blijven. De wortels moeten diep graven op zoek naar vocht en voedingsstoffen, wat zorgt voor lagere opbrengsten en meer concentratie. Daarnaast levert kalksteen vaak wijnen op met een opvallende spanning, frisse zuren en een bijna krijtachtige of ziltige mineraliteit. Natuurlijk proef je geen stuk steen in je glas, maar veel wijnliefhebbers herkennen wel een bepaalde strakheid, precisie en energie die vaak samenhangt met kalkrijke bodems.

Deze zes wijnen laten elk op hun eigen manier zien wat voor invloed een kalkstenen bodem kan hebben op wijn.

Nicola Gatta | Vino Spumante “Cuvée Nature”

Misschien is er geen producent in deze selectie die het begrip terroir serieuzer neemt dan Nicola Gatta. Zijn wijngaarden liggen op de kalksteenrijke heuvels van Gussago, aan de rand van Franciacorta. Hier maken ze al eeuwen mousserende wijn met de Metodo Classico. Hoewel hij geografisch midden in Franciacorta zit, weigert hij zich aan te sluiten bij de appellatie. Waarom? Omdat hij vindt dat zijn terroir wezenlijk anders is dan dat van veel van zijn buren.

Voor Gatta staat alles in dienst van het zo puur mogelijk vertalen van zijn kalkrijke herkomst. Spontane vergisting, geen klaring, geen stabilisatie, geen toegevoegde sulfieten. Elke keuze is erop gericht om de stem van de wijngaard niet te verstoren.

Dat proef je terug in het glas. De wijn heeft een opvallende spanning en energie, met zuren die in een perfecte balans door het rijke fruit heen snijden. De lange rijping op de lie geeft diepte en textuur, maar de kalksteen houdt alles strak, precies en levendig. Die krijtige, bijna ziltige lengte in de afdronk is precies het soort karakter waar liefhebbers van kalkrijke terroirs zo enthousiast van worden.

Calafè | Greco di Tufo DOCG 2023

Bij weinig Italiaanse wijnen zit de bodem zo letterlijk in de naam verwerkt als bij Greco di Tufo. Tufo betekent letterlijk “tufsteen”, een poreus gesteente dat in dit deel van Campania veel voorkomt en rijk is aan kalkhoudende mineralen. Het dorp Tufo ontleent zijn naam aan deze bijzondere ondergrond, die al eeuwenlang bepalend is voor de wijnbouw in de regio. Dat is geen toeval: juist op deze kalkrijke bodems voelt de Greco-druif zich uitstekend thuis.

Die herkomst proef je direct terug in het glas. Achter het rijpe witte fruit schuilt een opvallende spanning die de wijn strak en energiek houdt. De kalksteen vertaalt zich niet in een smaak van steen, maar in een gevoel van precisie, lengte en frisheid. De stevige structuur en de bijna ziltige mineraliteit geven de wijn een indrukwekkende diepgang. Samen met de kenmerkende tonen van witte truffel maakt dat deze Greco tot een schoolvoorbeeld van hoe kalkrijke bodems complexiteit en spanning kunnen brengen in witte wijn.

499 | Vino Bianco “Enigma” 2021

De steile heuvels rond Camo in Piemonte behoren tot de meest kalksteenrijke delen van de regio. Op 499 meter hoogte vinden Mario Andrion en Gabriele Saffirio de perfecte omstandigheden om Moscato een compleet andere expressie te geven dan de bekende zoete Moscato d’Asti.

Waar het aromatische karakter van Moscato vaak dominant aanwezig is, zorgt de kalksteen hier voor opmerkelijke discipline. De uitbundige aroma’s van lychee, passievrucht en rozen worden in toom gehouden door een krijtige structuur en opvallend strakke zuren. Het resultaat is een wijn die aromatisch én serieus is. De kalkrijke bodem voorkomt dat de wijn log of breed wordt en geeft juist focus, spanning en een minerale afdronk.

Cantine Carpentiere | Blanc de Noir “Come d’Incanto”

Deze bijzondere blanc de noir (witte wijn gemaakt van blauwe druiven) komt van het Murge-plateau in Puglia, een uitgestrekt kalksteenmassief dat geologisch veel overeenkomsten vertoont met het Karst-plateau van Friuli en Slovenië. Beide gebieden worden gekenmerkt door harde kalksteenbodems en grottenstelsels.

Dat terroir speelt een cruciale rol in deze wijn. Nero di Troia staat bekend om zijn kracht en structuur, maar op deze kalkrijke bodems behoudt de druif opvallend veel frisheid. Ondanks de rijpe tropische tonen blijft de wijn energiek en strak. De kalksteen zorgt voor spanning, verfijning en een frisse finale die contrasteert met het warme klimaat van Zuid-Italië. Juist die combinatie maakt deze wijn zo intrigerend.

Vicara | Grignolino del Monferrato Casalese DOC “.G” 2024

Grignolino is een van de grote curiositeiten van Monferrato, een gebied ten oosten van Asti dat wordt gekenmerkt door kalksteenrijke heuvels en oude mariene afzettingen. Die bodems geven de wijnen van de streek hun kenmerkende spanning, verfijning en levendige zuren. De druif zelf heeft een eigenzinnig karakter en kan door het grote aantal pitjes behoorlijk veel tannines geven. Bij Vicara kiezen ze daarom bij deze wijn voor koolzuurvergisting (carbonic maceration), een techniek die we vooral kennen uit Beaujolais. Hierdoor verschuift de focus van tannines naar fruit, sappigheid en finesse.

Frambozen, wilde aardbeien, rozenbottel en viooltjes voeren de boventoon, maar het is de kalksteen die de wijn zijn energie geeft. De frisse zuren en bijna krijtige spanning houden het uitbundige fruit perfect in balans. Het resultaat is een opvallend lichtvoetige, dorstlessende rode wijn.

Fratelli Alessandria | Nebbiolo DOC “Prinsiot” 2024

Wanneer wijnliefhebbers praten over kalksteen in Italië, komt de discussie uiteindelijk bijna altijd uit bij Barolo. Een groot deel van de beroemdste cru’s van de streek staat aangeplant op kalkrijke mergelbodems waarin kalksteen een belangrijke rol speelt. Deze bodems geven Nebbiolo zijn kenmerkende combinatie van kracht, elegantie, zuren en bewaarpotentieel.

Deze Nebbiolo laat precies dat karakter al op jonge leeftijd zien. Natuurlijk heeft hij niet het gewicht van een Barolo, maar juist daarom is hij perfect voor dit seizoen. De wijn toont dezelfde combinatie van rozenblaadjes, rood fruit en verfijnde structuur, maar dan in een toegankelijkere en sappigere vorm. Ook hier zorgt de kalksteen voor spanning, precisie en lengte. Een prachtige manier om het karakter van Barolo-terroir te ontdekken zonder te hoeven wachten op jaren flesrijping.