Quartomoro | Flor Vermentino “Is Bangius”
In 2014 bezocht ik voor het eerst het eiland Sardinië. Ik was er om onderzoek te doen. Op dat moment had ik nog geen Vermentino of Cannonau kunnen vinden die ik zou willen importeren. Ik heb mij toen helemaal gek geproefd, maar ik vond de kwaliteit droevig op zijn best. Het leek alsof er één fabriek stond op het eiland waar alle wijn vandaan kwam; alles smaakte hetzelfde en was plakkerig en ongebalanceerd. Er was echter wel een fles die mijn aandacht trok en dat was de Vernaccia di Oristano van Contini. Daar stond het woord Flor op.
Flor komt van nature op een handvol plekken op aarde voor en is een bijzondere laag gist die zich spontaan vormt op het oppervlak van wijn. De bekendste voorbeelden vinden we in Zuid-Spanje, in de Andalusische driehoek rond Jerez, bij de rijping van Fino en Manzanilla Sherry, maar ook in Frankrijk in de Jura onder de naam voile, in delen van Hongarije en op Sardinië bij de stad Oristano.
Deze gistlaag ontstaat wanneer vaten niet volledig gevuld zijn en de omstandigheden precies goed zijn: voldoende zuurstof, een relatief hoog alcoholpercentage en een geschikte temperatuur. Slechts een beperkt aantal giststammen kan onder deze omstandigheden overleven. Eenmaal gevormd drijft de Flor als een dun wit vlies op de wijn en schermt zij deze gedeeltelijk af van zuurstof.
Tijdens de rijping voedt de Flor zich met alcohol, glycerol en andere verbindingen in de wijn. Hierdoor verdwijnen fruitige aroma’s naar de achtergrond en ontstaan complexe geuren van amandel, walnoot, brooddeeg, gedroogde kruiden, kamille en soms zelfs een lichte ziltigheid. Tegelijkertijd wordt de wijn droger, strakker en vaak verrassend fris voor zijn leeftijd.
Bij Vernaccia di Oristano speelt Flor een belangrijke rol, maar slechts gedurende een deel van de rijping. Nadat de gistlaag haar werk heeft gedaan, rijpt de wijn vaak nog jarenlang verder in oude houten vaten. Tijdens deze oxidatieve rijping verdampt langzaam vocht uit het vat, waardoor de wijn steeds geconcentreerder wordt. Zo ontstaat een unieke combinatie van Floraroma’s zoals amandel en kamille, met oxidatieve tonen van walnoot, sinaasappelschil, specerijen en koffie. Het resultaat is een van de meest complexe en karaktervolle wijnstijlen van Italië. Het lijkt een beetje het midden te houden tussen oude Fino Sherry, Vin Jaune en Madeira.
Die fles Vernaccia di Oristano zette mij uiteindelijk op het spoor van Piero Cella van Quartomoro. Piero heeft een indrukwekkende staat van dienst. In zijn jonge jaren werkte hij nauw samen met Giacomo Tachis, de man achter iconische wijnen als Sassicaia en Ornellaia. Tegenwoordig adviseert hij verschillende producenten op Sardinië, terwijl hij samen met zijn vrouw en zoon ook zijn eigen domein runt.
Een aantal jaren geleden stuurde ik de familie een fles Savagnin Sous Voile van Macle uit de Jura op. Mijn vraag was eenvoudig: zouden jullie ook een Sardijnse wijn kunnen maken die meer in die richting gaat? Niet zo ver oxidatief als een klassieke Vernaccia di Oristano, maar een wijn waarin Flor de hoofdrol speelt zonder dat de frisheid verloren gaat.
Na jaren experimenteren is die wijn er nu.
In plaats van Vernaccia koos Piero voor Vermentino. Volgens hem biedt dat ras meer spanning en frisheid voor het type wijn dat we voor ogen hadden. De wijn rijpte zes maanden onder Flor in amfora en vervolgens nog een periode zonder Flor. Het resultaat is fascinerend. Je proeft duidelijk de Sardijnse traditie van Florrijping, maar de wijn blijft opvallend energiek en levendig. Er zijn tonen van amandel, gedroogde paddenstoelen, noten en kruiden, maar ook een enorme spanning, lengte en fraîcheur. Enerzijds heeft de wijn iets romigs, anderzijds dat karakteristieke beendroge mondgevoel dat grote Florwijnen zo verslavend maakt.
Van deze eerste jaargang zijn slechts 120 flessen geproduceerd.
