Het gerenomeerde online wijnplatform Dutch Wine Apprentice is in gesprek gegaan met een van onze meest iconische producenten: Vie di Romans. Lees hieronder het artikel, geschreven door Britt van den Hoofdakker.
In de Isonzo-vallei in Friuli wordt Vie di Romans niet gedefinieerd door druivensoorten of stilistische trends, maar door een langetermijnvisie gebaseerd op terroir. Friuli wordt vaak omschreven door zijn diversiteit. Verschillende druivensoorten, verschillende stijlen, verschillende interpretaties. Die diversiteit is een van de sterke punten, maar kan het ook lastig maken om te definiëren waar de regio voor staat. Friuli heeft in veel opzichten niet één duidelijke identiteit, maar meerdere tegelijk. Afhankelijk van waar je kijkt en met wie je spreekt, kan de regio compleet anders aanvoelen. Dat is precies wat het interessant maakt, maar ook wat het uitdagend maakt, vooral vanuit het perspectief van de consument.
Vie di Romans pakt dit anders aan. Niet door Friuli te vereenvoudigen, maar door zich te richten op iets stabielers. Niet de druif, niet de trend, maar de plek zelf. Tijdens een gesprek met Matteo Gallo kwam dat idee steeds weer terug. De druivensoort is niet de identiteit. Het is slechts het instrument. Waar het om gaat, is hoe de wijn de omstandigheden weerspiegelt waar hij vandaan komt, inclusief klimaat, bodem en de beslissingen die in de wijngaard zijn genomen. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk zorgt het voor een duidelijke richting en, belangrijker nog, voor consistentie.
Het landgoed begon niet met die helderheid. Net als veel wijnhuizen in Friuli, begon Vie di Romans als een gemengd bedrijf waar wijn werd geproduceerd, maar niet als hoofdactiviteit. De wijn werd lokaal verkocht, vaak in bulk, zonder veel aandacht voor stijl, structuur of identiteit op de lange termijn.
Dit veranderde toen Gianfranco Gallo eind jaren zeventig de leiding overnam. Wat volgde was niet één enkele beslissing, maar een lang proces van wederopbouw en herdefiniëring van wat het domein wilde zijn. Wijngaarden werden herplant met een duidelijke focus op kwaliteit, de plantdichtheid werd verhoogd en de indeling van de wijngaarden werd herzien voor meer precisie en controle. Tegelijkertijd verhuisde de wijnmakerij van het dorp naar de wijngaarden, waardoor een veel sterkere band ontstond tussen productie en herkomst.
Zelfs de naam weerspiegelt deze verandering. De overstap van “Gallo” naar “Vie di Romans” was een bewuste keuze om afstand te nemen van een op de familie gerichte identiteit en meer plaatsgebonden te worden. Die keuze is tot op de dag van vandaag bepalend voor het landgoed.
Een van de meest interessante aspecten van Vie di Romans is de keuze van de druivensoorten. In een regio waar inheemse druiven vaak worden gebruikt om de identiteit te bepalen, richt het domein zich grotendeels op Chardonnay, Sauvignon Blanc en Pinot Grigio.
Op het eerste gezicht lijkt dit misschien een meer internationale aanpak, maar in werkelijkheid is het bijna het tegenovergestelde. Door te werken met druivensoorten die in veel delen van de wereld voorkomen, verschuift de focus automatisch van de druif zelf. De vraag is niet langer hoe Chardonnay smaakt, maar hoe Chardonnay hier smaakt.
Hier staat terroir centraal. Zoals Matteo Gallo uitlegt, zijn de druivensoorten slechts een middel om het terroir tot uitdrukking te brengen, niet het doel van de wijn zelf. De identiteit komt voort uit de plek en uit de manier waarop die plek in de loop der tijd wordt begrepen en beheerd. Deze aanpak zorgt ook voor een zekere discipline. Wanneer de druif niet langer de hoofdrol speelt, is er minder ruimte om zich erachter te verschuilen en worden de verschillen tussen percelen, jaargangen en beslissingen veel duidelijker zichtbaar.
Een belangrijk element in deze stijl is de manier waarop de rijpheid wordt benaderd. In plaats van vroeg te oogsten om de zuurgraad te behouden, streeft Vie di Romans naar volledige fenolische rijpheid, wat betekent dat niet alleen de suikers, maar ook de schillen en pitten van de druiven volledig rijp zijn. Dit kost tijd en vereist een hoge mate van controle.
Friuli heeft hier een natuurlijk voordeel. De regio ligt tussen de Alpen en de Adriatische Zee, waardoor er een constante wisselwerking is tussen koelere en warmere lucht. Tijdens het groeiseizoen, en vooral richting de oogst, resulteert dit in aanzienlijke temperatuurverschillen tussen dag en nacht. Deze verschillen vertragen het rijpingsproces, waardoor de druiven zich kunnen ontwikkelen en tegelijkertijd hun frisheid behouden.
Tegelijkertijd is dit natuurlijke voordeel slechts een deel van het verhaal. Het werk in de wijngaard speelt een even belangrijke rol en vormt in veel opzichten de basis van het hele proces. Een toegewijd team werkt het hele jaar door in de wijngaarden en neemt gedetailleerde, oogstspecifieke beslissingen die direct van invloed zijn op het eindresultaat. Het is tevens het meest arbeidsintensieve onderdeel van de productie. Waterbeheer is steeds belangrijker geworden, niet per se omdat er altijd een tekort aan water is, maar omdat de waterverdeling minder voorspelbaar is geworden. Door het bladerdakbeheer kan het wijnhuis controleren hoeveel zonlicht de druiven bereikt, terwijl beslissingen over de opbrengst helpen om de balans en concentratie te behouden. Al deze keuzes worden continu gemaakt en altijd afgestemd op de specifieke omstandigheden van het dorp.
In de kelder wordt dezelfde filosofie voortgezet. Fermentatie vindt plaats in roestvrijstalen tanks om de zuiverheid te behouden, de zuurstof wordt zorgvuldig gereguleerd en de wijnen worden pas vrijgegeven wanneer ze klaar zijn, vaak na een lange rijping. Het doel is niet om in te grijpen, maar om te begeleiden. Deze combinatie van precisie in de wijngaard en geduld in de kelder definieert uiteindelijk de stijl van Vie di Romans.
Deze filosofie wordt met name duidelijk bij Pinot Grigio. In veel markten wordt Pinot Grigio geassocieerd met lichte, eenvoudige wijnen die makkelijk te drinken en te begrijpen zijn. Vie di Romans kiest echter voor een compleet andere aanpak.
In plaats van te streven naar eenvoud, onderzoekt het wijnhuis het volledige potentieel van de druif, wat resulteert in een wijn die gestructureerder, gelaagder en expressiever is. Toen deze stijl voor het eerst werd geïntroduceerd, leverde dat uitdagingen op, omdat hij niet aan de verwachtingen van de consument voldeed. Na verloop van tijd veranderde dit echter en werd de wijn een van de meest herkenbare labels van het wijnhuis.
Het is een duidelijk voorbeeld van wat er gebeurt wanneer een producent zijn eigen filosofie volgt in plaats van zich aan te passen aan de markt.
Voor dit artikel hebben we een selectie Vie di Romans-wijnen geproefd, die ons ter beschikking zijn gesteld door hun Nederlandse distributeur Verkerk Wijnimport – Enoteca Sprezzatura . Hieronder vindt u onze beoordelingen, inclusief de scores voor de wijnen.
2023 Vie di Romans Chardonnay | 92/100 DWA-score
Chardonnay 100%
Deze Chardonnay heeft een gelaagd en expressief profiel, met bloemige tonen van acacia en kamperfoelie, gevolgd door rijp steenfruit zoals perzik en abrikoos. Naarmate de wijn zich in het glas ontwikkelt, komen aroma’s van gedroogd fruit, ananas en een vleugje citrus naar voren, aangevuld met subtiele kruidige tonen van gember en kaneel. In de mond proef je een zachte, boterachtige rijkdom, ondersteund door een fijne frisheid die de wijn in balans houdt. De balans tussen rijpheid en zuurgraad geeft de wijn zowel structuur als elegantie, wat resulteert in een lange en verfijnde afdronk.
Dessimis Pinot Grigio 2023 | 95/100 DWA-score
Pinot Grigio 100%
De Dessimis Pinot Grigio valt direct op, zowel qua kleur als qua stijl. De lichte koperkleur doet vermoeden dat dit een meer gestructureerde en volle expressie van Pinot Grigio is. In de neus ontvouwt zich een aromatische mix van perzik, abrikoos, rozenblaadjes en talg, aangevuld met een subtiele nootachtige toets. In de mond is de wijn zacht en rond, maar tegelijkertijd fris en levendig. Smaken van peer, sinaasappel en steenfruit worden gecomplementeerd door een minerale toets die doet denken aan natte steen.
2021 Dut’Un | 93/100 DWA-score
Mengsel: Chardonnay 50%, Sauvignon Blanc 50%
Deze blend van Chardonnay en Sauvignon Blanc benadrukt de wisselwerking tussen twee contrasterende druivensoorten. De neus onthult een combinatie van bloemige tonen zoals bloesem en kamperfoelie, samen met kruidige aroma’s van tomatenblad, munt en een vleugje paprika. In de smaak wordt de frisheid en het groene karakter van de Sauvignon Blanc in balans gebracht door de rondheid en subtiele romigheid van de Chardonnay. Tonen van citrus, appel en subtiele kruiden zijn gelaagd met een licht zilte toets, wat de wijn zowel energie als diepte geeft.
Vie di Romans Pinot Nero 2020 | 90/100 DWA-score
Pinot Nero 100%
De Pinot Nero presenteert een meer ontwikkeld en complex profiel, met een kleur die al lichte granaat- en bruintinten vertoont. De neus wordt gedomineerd door fruitaroma’s zoals aardbei, kers en framboos, ondersteund door kruidige tonen van laurierblad en kaneel, samen met meer ontwikkelde aroma’s van tabak, leer en gedroogde bladeren. In de mond is de wijn sappig maar verfijnd, met fijne tannines die structuur geven zonder het fruit te overheersen. Extra hartige tonen voegen meer karakter en complexiteit toe. De fluweelzachte textuur en de balans tussen het fruit en de tertiaire aroma’s geven de wijn een elegante en gelaagde expressie.
Voos dai Ciamps Merlot 2021 | 94/100 DWA-score
100% Merlot
Voos dai Ciamps Merlot is een bijzonder expressieve en open wijn, met een intens aromatisch profiel dat direct opvalt. De neus wordt gedomineerd door rijp en gekookt rood fruit, zoals aardbei, framboos en rode kers, die doen denken aan aardbeienjam, naast tonen van donkerder fruit. In de smaak wordt deze fruitintensiteit aangevuld met tonen van cacao, rook en een subtiel aards karakter, met extra lagen pruim, viooltje en een vleugje truffel. Ondanks zijn rijkdom blijft de wijn goed in balans dankzij zijn frisse zuurgraad en gestructureerde tannines. Het resultaat is een krachtige maar harmonieuze Merlot met diepte en een lange afdronk.
Eén ding wordt duidelijk, zowel in het gesprek als in het glas, is de sterke band met de gastronomie. Dit zijn geen wijnen die bedoeld zijn om snel te drinken, maar wijnen die gemaakt zijn om te combineren met eten. Structuur, frisheid en aromatische diepte spelen daarbij een belangrijke rol. Tegenwoordig is bijna de gehele productie gericht op de gastronomie, waarbij restaurants een centrale rol spelen in de positionering en beleving van de wijnen.
De wijnen moeten een wisselwerking aangaan met een gerecht, niet er alleen maar bij horen, wat een zorgvuldige balans vereist. Te veel kracht zou het eten overheersen, terwijl te weinig structuur ervoor zou zorgen dat de wijn verdwijnt. Deze balans verklaart waarom een groot deel van de productie bestemd is voor restaurants, niet vanwege een marketingbeslissing, maar omdat de wijnen van nature in die context thuishoren.
Friuli blijft een regio vol contrasten. De diversiteit zorgt voor een breed scala aan expressies, maar maakt het tegelijkertijd ook lastig om een duidelijke identiteit te definiëren. Verschillende producenten hanteren verschillende filosofieën, wat soms leidt tot zeer uiteenlopende wijnen van dezelfde druivensoorten.
Voor producenten zoals Vie di Romans is duidelijkheid hierdoor des te belangrijker. Niet in de zin van het vereenvoudigen van de regio, maar om een consistente interpretatie ervan te behouden. Die consistentie vereist een langetermijnvisie en de bereidheid om op dezelfde koers te blijven, zelfs wanneer trends veranderen.
Vandaag de dag is de vierde generatie van de familie Gallo actief betrokken bij het domein. De verantwoordelijkheden zijn verdeeld: Matteo richt zich op de exportmarkten, terwijl zijn broers en zussen zich meer bezighouden met de productie en het werk in de wijngaard. Ondanks deze verdeling blijft de koers eensgezind. Beslissingen worden besproken, maar altijd binnen hetzelfde kader. De filosofie die decennia geleden is vastgesteld, wordt niet vervangen, maar verfijnd. Deze continuïteit draagt bij aan de consistentie van de wijnen.
Wat Vie di Romans het meest onderscheidt, is niet zozeer een specifieke techniek of druivensoort, maar de consistentie van de visie. In de loop der tijd is het domein geëvolueerd, zijn de wijngaardpraktijken verbeterd, is de technologie ontwikkeld en heeft een nieuwe generatie zich aangesloten. Maar het kernidee is onveranderd gebleven.
Focus op de wijngaard, begrijp de plek en laat de wijn die plek weerspiegelen. In een wijnwereld die vaak snel verandert, is die consistentie bijna zeldzaam, en het is precies datgene wat Vie di Romans zo uniek maakt.
Dit artikel is geschreven door onze eigen Britt van den Hoofdakker. We willen Matteo Gallo van Vie di Romans bedanken voor zijn tijd en hun Nederlandse distributeur Verkerk Wijnimport voor hun steun. Professionals kunnen de wijnen van Vie di Romans vinden bij Verkerk, en consumenten kunnen ze kopen via Enoteca Sprezzatura (zowel online als in hun winkel in Amsterdam).
