Welkom in Sprezzatura’s Wijn Encyclopedie: een overzichtelijke kennisbank over Italiaanse druivenrassen, wijnregio’s, subregio’s, appellaties, wijnbouwmethoden, wijnmaaktechnieken en onderscheidingen (prijzen). Deze pagina is bedoeld als centrale gids voor iedereen die meer wil weten over Italiaanse wijn. Klik op een begrip om de definitie open te klappen. Binnen de uitleg linken we waar relevant door naar bijbehorende druiven, regio’s en appellaties. Zo staat àlle relevante Italiaanse wijnkennis op één centrale plek.

Het Italiaanse wijnclassificatiesysteem

Italië kent een officieel systeem dat herkomst en productieregels van wijn vastlegt. Deze classificatie geeft aan uit welk gebied een wijn komt en aan welke regels de productie moet voldoen. Sinds de harmonisatie van Europese wijnwetgeving zijn de Italiaanse termen ook gekoppeld aan Europese classificaties.

De belangrijkste Italiaanse categorieën zijn IGT, DOC en DOCG. Binnen de Europese regelgeving worden deze respectievelijk gekoppeld aan PGI en PDO. Hieronder volgt een uitleg van deze termen.

Officiële classificaties

Vino

Vino is de meest algemene categorie voor wijn binnen de Italiaanse regelgeving. Vroeger werd vaak de term Vino da Tavola gebruikt. In deze categorie gelden de minste regels voor herkomst en druivensamenstelling. De wijn hoeft niet uit een specifiek gebied te komen en er zijn weinig beperkingen op druivenrassen of productiemethoden.

IGT | Indicazione Geografica Tipica

IGT staat voor Indicazione Geografica Tipica en verwijst naar wijn die afkomstig is uit een bepaald geografisch gebied maar meer vrijheid heeft in productie dan DOC of DOCG.

De Europese equivalent van IGT is PGI (Protected Geographical Indication). Binnen deze categorie moet minimaal een deel van de druiven uit het genoemde gebied komen, maar producenten hebben meer vrijheid in druivenkeuze en wijnstijl.

IGT werd vooral belangrijk toen vernieuwende producenten kwaliteitswijnen wilden maken die niet binnen de traditionele regels van DOC of DOCG pasten. Veel moderne Italiaanse topwijnen vallen daarom in deze categorie.

DOC | Denominazione di Origine Controllata

DOC staat voor Denominazione di Origine Controllata en betekent dat de wijn afkomstig is uit een afgebakend gebied met specifieke productieregels.

De Europese equivalent van DOC is PDO (Protected Designation of Origin). Deze categorie beschermt de herkomst van de wijn en stelt regels voor druivenrassen, maximale opbrengst, alcoholgehalte, rijping en productiemethoden.

Veel klassieke Italiaanse wijngebieden, zoals Soave, Valpolicella en Verdicchio dei Castelli di Jesi, vallen binnen deze categorie.

DOCG | Denominazione di Origine Controllata e Garantita

DOCG staat voor Denominazione di Origine Controllata e Garantita en vormt de hoogste officiële classificatie binnen het Italiaanse systeem.

Ook DOCG valt binnen de Europese PDO-categorie, maar in Italië wordt DOCG gebruikt voor appellaties met nog strengere regels en vaak een langere historische reputatie.

DOCG-wijnen moeten voldoen aan strikte regels voor druivenrassen, opbrengsten, rijping en kwaliteit. Daarnaast worden ze officieel gecontroleerd voordat ze op de markt komen.

Bekende voorbeelden van DOCG-wijnen zijn Barolo, Barbaresco, Brunello di Montalcino en Chianti Classico.

Europese classificaties

PGI | Protected Geographical Indication

PGI is de Europese term voor beschermde geografische aanduiding. In Italië komt dit overeen met IGT.

Deze categorie biedt meer vrijheid dan PDO. Producenten kunnen experimenteren met druivenrassen of wijnstijlen zolang een duidelijke geografische herkomst behouden blijft.

PDO | Protected Designation of Origin

PDO is de Europese term voor beschermde oorsprongsbenaming. Deze categorie omvat in Italië zowel DOC als DOCG.

PDO garandeert dat de wijn volledig afkomstig is uit een specifiek gebied en dat de productie, druiven en vinificatie volgens vastgelegde regels plaatsvinden.

Hoe de Italiaanse en Europese systemen samenhangen

Overzicht

Het Italiaanse en Europese systeem sluiten op elkaar aan:

Vino → geen specifieke EU-herkomstcategorie
IGT → PGI (Protected Geographical Indication)
DOC → PDO (Protected Designation of Origin)
DOCG → PDO (Protected Designation of Origin)

De EU-terminologie wordt vooral gebruikt in wetgeving en internationale handel, terwijl de Italiaanse termen het meest zichtbaar zijn op etiketten en binnen de Italiaanse wijncultuur.

Belangrijk om te onthouden

Betekent DOCG automatisch betere wijn?

Nee. DOCG is wel de hoogste officiële classificatie, maar kwaliteit hangt uiteindelijk af van producent, terroir, druiven en wijnmaakstijl. Sommige zeer hoogwaardige wijnen vallen juist onder IGT omdat producenten buiten traditionele appellatieregels willen werken.

Belangrijke aanvullende termen

Classico

Classico verwijst naar het historische kerngebied van een appellatie. Het betekent dus niet automatisch dat de wijn beter is, maar wel dat hij afkomstig is uit de oorspronkelijke en vaak traditioneel meest gewaardeerde zone. Een bekend voorbeeld is Chianti Classico, dat losstaat van de bredere appellatie Chianti.

Superiore

Superiore betekent meestal dat een wijn aan strengere eisen voldoet dan de basisversie van dezelfde appellatie. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat de wijn een hoger minimum alcoholpercentage heeft, dat de opbrengst lager is of dat de selectie strenger is. Superiore duidt dus vaak op meer concentratie of serieuzere stijl binnen dezelfde herkomst.

Riserva

Riserva betekent dat een wijn langer heeft gerijpt voordat hij op de markt wordt gebracht. De precieze rijpingsduur verschilt per appellatie. Soms gaat het om langere flesrijping, soms om extra houtopvoeding of een combinatie daarvan. Riserva zegt dus vooral iets over opvoeding en tijd, niet automatisch over smaakstijl of absolute kwaliteit.

Annata

Annata betekent jaargang en verwijst naar het oogstjaar van de wijn. Bij sommige producenten of appellaties wordt Annata ook gebruikt om de reguliere cuvée aan te duiden, als onderscheid met Riserva of andere speciale selecties.

Selezione

Selezione betekent selectie. De term wordt gebruikt voor wijnen die afkomstig zijn uit een strengere selectie van druiven, vaten of percelen. De exacte betekenis verschilt per producent of appellatie. Soms is het een informele kwaliteitsaanwijzing, soms een officieel onderdeel van de appellatieregels.

Gran Selezione

Gran Selezione is een officiële topcategorie binnen Chianti Classico DOCG. Deze wijn moet aan strengere eisen voldoen dan de gewone Chianti Classico of Chianti Classico Riserva. De term wijst op hogere selectie, herkomstfocus en langere rijping.

Classico Superiore Riserva

Soms worden meerdere termen gecombineerd op één etiket. Dan geven ze samen extra informatie. Classico verwijst naar de historische kernzone, Superiore naar strengere eisen binnen de appellatie en Riserva naar langere rijping. Door zulke termen samen te lezen begrijp je beter waar de wijn vandaan komt en hoe hij is gemaakt.

Termen rond herkomst en plaats

Denominazione

Denominazione betekent benaming of herkomstbenaming. In wijn verwijst het naar de officiële naam van een appellatie of gecontroleerd productiegebied.

Origine

Origine betekent oorsprong of herkomst. Binnen de classificatie verwijst dit naar het geografische gebied waar de wijn vandaan komt.

Geografica

Geografica verwijst naar de geografische afbakening van het gebied. Bij IGT speelt dat een belangrijke rol omdat de herkomst wel wordt benoemd, maar de productieregels breder zijn dan bij DOC of DOCG.

Controllata

Controllata betekent gecontroleerd. Dit verwijst naar het feit dat er regels en controles bestaan rond herkomst, druivenrassen en productie.

Garantita

Garantita betekent gegarandeerd. In de context van DOCG wijst dit op een extra formeel kwaliteits- en controlesysteem boven op de DOC-regels.

Belangrijke praktijktermen op het etiket

Bianco

Bianco betekent wit. Het geeft aan dat het om witte wijn gaat.

Rosso

Rosso betekent rood. Het geeft aan dat het om rode wijn gaat.

Rosato

Rosato betekent rosé. Het gaat dus om roséwijn.

Spumante

Spumante betekent mousserend. Het gaat om een wijn met een duidelijk hogere druk en meer bubbels.

Frizzante

Frizzante betekent licht mousserend. Deze stijl heeft minder druk en een zachtere bubbel dan spumante.

Passito

Passito verwijst naar wijn van ingedroogde druiven. Dat kan zoete maar soms ook droge, geconcentreerde wijnen opleveren.

Hoe lees je zo’n classificatie op een etiket

Voorbeeld: Chianti Classico DOCG

Chianti Classico verwijst naar de naam van de appellatie en het historische kerngebied. DOCG geeft aan dat deze wijn binnen de hoogste officiële Italiaanse classificatie valt. Samen vertelt dit dus zowel iets over herkomst als over het juridische kwaliteitskader.

Voorbeeld: Barolo Riserva DOCG

Barolo is de appellatie, DOCG is de officiële hoogste classificatie en Riserva geeft aan dat de wijn langer heeft gerijpt dan de basisversie. Zo lees je in één naam direct iets over herkomst, classificatie en opvoeding.

Voorbeeld: Toscana IGT

Toscana verwijst naar de regio van herkomst en IGT geeft aan dat de wijn meer vrijheid heeft binnen de regels dan een DOC of DOCG. Dit zie je vaak bij moderne blends of wijnen die bewust buiten traditionele appellatie-eisen vallen.

Belangrijk om te onthouden

Betekent DOCG altijd beter dan IGT?

Nee. DOCG is wel de hoogste officiële classificatie, maar dat betekent niet automatisch dat elke DOCG beter is dan elke IGT. Sommige topwijnen vallen juist onder IGT omdat de producent bewust buiten de klassieke appellatieregels werkt. De classificatie vertelt dus veel over het regelsysteem en de herkomst, maar niet alles over kwaliteit of stijl.

Waarom is het Italiaanse systeem soms verwarrend?

Omdat Italië enorm veel regio’s, subregio’s, lokale tradities en historische uitzonderingen kent. Bovendien bestaan er naast de officiële termen ook veel informele of producentgebonden aanduidingen. Daarom is context altijd belangrijk: druif, streek, producent en appellatie moeten samen worden gelezen.

Druivenrassen

A

Aglianico

Aglianico is een van de grote blauwe druiven van Zuid-Italië en speelt een hoofdrol in Campania en Basilicata. De druif vormt de basis voor krachtige wijnen zoals Taurasi en Aglianico del Vulture, met stevige tannines, donker fruit en veel rijpingspotentieel.

Lees meer

Arneis

Arneis is een witte druif uit Piemonte, vooral bekend uit Roero. De wijnen zijn geurig en verfijnd, met tonen van peer, appel, venkel en soms amandel.

Lees meer

B

Barbera

Barbera is een van de belangrijkste druiven van Piemonte, naast Nebbiolo en Dolcetto. De druif geeft sappige rode wijnen met frisse zuren, donker fruit en relatief zachte tannines.

Lees meer

Biancolella

Biancolella is een witte druif uit Zuid-Italië, vooral geassocieerd met eilanden en kustgebieden. Ze geeft frisse, licht kruidige wijnen met citrus, wit fruit en een zilte ondertoon.

Lees meer

Bombino Nero

Bombino Nero is een blauwe druif uit Puglia, vaak gebruikt voor rosé en soms mousserende wijnen. De stijl is meestal licht, fruitig en toegankelijk.

Lees meer

C

Cabernet Franc

Cabernet Franc is een internationale druif die ook in Italië voorkomt, onder meer in Toscane en Friuli. De wijnen hebben vaak rood fruit, kruiden en een frisse structuur.

Lees meer

Cabernet Sauvignon

Cabernet Sauvignon is een internationale druif die in Italië veel voorkomt in blends, vooral in Bolgheri en andere delen van Toscane. De stijl is krachtig en gestructureerd, met cassis, kruiden en soms cederhout.

Lees meer

Camaiola

Camaiola is een oude druif uit Campania, historisch ook gekoppeld aan het Sannio-gebied. De wijnen hebben vaak donker fruit, kruidigheid en een rustiek, lokaal karakter.

Lees meer

Canaiolo Nero

Canaiolo Nero is een traditionele blauwe druif uit Toscane. Ze werd lang gebruikt naast Sangiovese in blends voor Chianti DOCG en Chianti Classico DOCG.

Lees meer

Cannonau

Cannonau is de Sardijnse naam voor Grenache en is een van de sleutelrassen van Sardinië. De wijnen combineren rijp rood fruit, mediterrane kruiden en een zachte, warme structuur.

Lees meer

Carignano (Carignan / Cariñena / Mazuelo)

Carignano is een oude mediterrane blauwe druif die in Frankrijk Carignan en in Spanje Cariñena of Mazuelo wordt genoemd. Op Sardinië is hij vooral bekend uit Sulcis, maar staat hij ook elders op het eiland aangeplant. Oude bushvines op arme zandbodems kunnen hier geconcentreerde maar verfijnde wijnen geven, met rood fruit, mediterrane kruidigheid en stevige maar rijpe tannines.

Lees meer

Carricante

Carricante is een witte druif van de vulkanische hellingen van de Etna op Sicilië. Ze geeft strakke, minerale en vaak ziltige witte wijnen met citrus en spanning.

Lees meer

Catarratto

Catarratto is een van de meest aangeplante witte druiven van Sicilië. Ze levert frisse, soms kruidige wijnen met citrus, wit fruit en een mediterraan karakter.

Lees meer

Cesanese

Cesanese is een blauwe druif uit Lazio. De wijnstijl is vaak kruidig en geurig, met rood fruit, florale tonen en een zachte aardsheid.

Lees meer

Ciliegiolo

Ciliegiolo is een van de oudste blauwe druiven van Toscane en komt vooral tot zijn recht in de Maremma. De wijnen zijn sappig en verfijnd, met kersen, viooltjes, subtiele kruidigheid en opvallend veel frisheid.

Lees meer

Chardonnay

Chardonnay is een internationale witte druif die in veel Italiaanse regio’s voorkomt, van Piemonte tot Sicilië. De stijl varieert van fris en mineraal tot rijk en houtgerijpt. Deze druif wordt ook veel gebruikt voor traditionele methode mousserende wijnen, onder andere in Alta Langa DOCG (Piemonte) & Franciacorta DOCG (Lombardia).

Lees meer

Colorino

Colorino is een blauwe druif uit Toscane, vooral bekend als aanvullende blendpartner naast Sangiovese. Zoals de naam al suggereert draagt hij vooral kleur, concentratie en kruidigheid bij.

Lees meer

Corinto Nero

Corinto Nero is een zeldzame blauwe druif van de Eolische eilanden en Sicilië. De wijnen zijn vaak licht, kruidig en bijzonder lokaal van karakter.

Lees meer

Cortese

Cortese is een witte druif uit Piemonte en is vooral bekend van Gavi. Ze geeft frisse, strakke witte wijnen met citrus, witte bloemen en een subtiele mineraliteit.

Lees meer

Corvina

Corvina is een van de belangrijkste druiven van Valpolicella in Veneto. Samen met Corvinone en Rondinella vormt ze de basis voor Valpolicella, Ripasso en Amarone.

Lees meer

Corvinone

Corvinone is een belangrijke druif in blends uit Valpolicella. Ze geeft kleur, structuur en donkere kersenaroma’s, vaak naast Corvina.

Lees meer

Croatina

Croatina is een blauwe druif die voorkomt in Lombardia en Piemonte. Ze geeft sappige, donkere wijnen of wordt gebruikt in blends voor extra kleur en fruit.

Lees meer

D

Dolcetto

Dolcetto is een klassieke blauwe druif uit Piemonte. De wijnen zijn vaak directer en toegankelijker dan Nebbiolo, met donker fruit, zachte tannines en een licht bittertje.

Lees meer

Durella

Durella is een witte druif uit Veneto, bekend om haar hoge zuren. Ze wordt veel ingezet voor strakke en levendige mousserende wijn.

Lees meer

E

Erbaluce

Erbaluce is een witte druif uit Piemonte, vooral uit het Noorden. Ze staat bekend om frisse zuren, citrus en een uitgesproken structuur, en komt ook goed tot haar recht in zoete of mousserende stijlen.

Lees meer

F

Falanghina

Falanghina is een aromatische witte druif uit Campania. Ze geeft geurige wijnen met citrus, witte bloemen en een zilt of mineraal accent.

Lees meer

Fiano

Fiano is een nobele witte druif uit Campania en speelt een hoofdrol in Fiano di Avellino. De stijl is complex en gelaagd, met bloemen, steenfruit, hazelnoot en vaak een wasachtige textuur.

Lees meer

Frappato

Frappato is een lichte, geurige blauwe druif uit Sicilië, vooral bekend uit Vittoria. De wijnen hebben rood fruit, kruidigheid en een verleidelijke lichtvoetigheid.

Lees meer

Freisa

Freisa is een blauwe druif uit Piemonte en wordt vaak gezien als verwant aan Nebbiolo. De stijl kan variëren van licht bruisend tot serieus rood, met aardbei, kruiden en stevige tannines.

Lees meer

Friulano

Friulano, vroeger vaak Tocai Friulano genoemd, is een klassieke witte druif van Friuli. Ze geeft subtiele, droge witte wijnen met amandel, kruiden en een zachte textuur.

Lees meer

G

Garganega

Garganega is de belangrijkste witte druif van Soave in Veneto. Ze geeft verfijnde witte wijnen met amandel, citrus, witte bloesem en vaak een mooie ziltigheid.

Lees meer

Grecanico

Grecanico is een witte druif van Sicilië, soms gezien als lokaal verwant aan of gelinkt met Griekse oorsprong. De stijl is vaak fris, kruidig en mediterraan.

Lees meer

Grechetto

Grechetto is een witte druif uit Midden-Italië, vooral uit Umbria en Lazio. Ze geeft wijnen met body, peer, kruiden en vaak een amandelachtige finale.

Lees meer

Greco di Tufo

Greco di Tufo is zowel een druif als een beroemde appellatie in Campania. De wijnen zijn krachtig, mineraal en gelaagd, met citrus, rook, steenfruit en spanning.

Lees meer

Grignolino

Grignolino is een lichtgekleurde blauwe druif uit Piemonte, vooral geassocieerd met Monferrato. De stijl is kruidig, florale en lichtvoetig, maar met opvallende tannines.

Lees meer

Grillo

Grillo is een witte druif van Sicilië, historisch belangrijk voor Marsala maar tegenwoordig ook geliefd voor droge witte wijn. De stijl is zonnig, aromatisch en vaak ziltig.

Lees meer

Grüner Veltliner

Grüner Veltliner is vooral bekend uit Oostenrijk, maar komt ook voor in de Alpenregio’s van Italië, waaronder Alto Adige | Südtirol. De stijl is fris, kruidig en strak.

Lees meer

I

Inzolia

Inzolia is een witte druif uit Sicilië die ook bekendstaat als Ansonica in andere delen van Italië. De wijnen zijn vaak zacht, rond en subtiel kruidig.

Lees meer

K

Kerner

Kerner is een witte druif met Duitse oorsprong die ook goed gedijt in koele berggebieden zoals Alto Adige | Südtirol. De stijl is aromatisch, fris en vaak mineraal.

Lees meer

L

Lagrein

Lagrein is een klassieke blauwe druif uit Alto Adige | Südtirol, vooral rond Bolzano. Ze geeft donkere, krachtige wijnen met bramen, cacao en een stevige structuur.

Lees meer

Lambrusco

Lambrusco is geen enkele druif maar een familie van druiven uit Emilia-Romagna. Ze wordt gebruikt voor bruisende rode en rosé wijnen die variëren van droog tot licht zoet.

Lees meer

M

Malbec

Malbec is een internationale blauwe druif die in Italië slechts beperkt voorkomt. Waar ze staat aangeplant levert ze donkere, fruitige en vrij volle wijnen.

Lees meer

Malvasia

Malvasia is een grote familie van druiven met veel lokale varianten in Italië. Afhankelijk van de soort kan de stijl variëren van aromatisch en droog tot zoet en oxidatief.

Lees meer

Malvasia Nera

Malvasia Nera is een blauwe variant binnen de Malvasia-familie, vooral voorkomend in Zuid-Italië. Ze wordt gebruikt voor fruitige, zachte en soms kruidige rode blends.

Lees meer

Mammolo

Mammolo is een blauwe druif uit Toscane, soms gebruikt in blends naast Sangiovese. De druif staat bekend om haar florale aroma’s.

Lees meer

Merlot

Merlot is een internationale blauwe druif die in Italië breed is aangeplant, onder meer in Friuli en Toscane. De stijl is soepel, rond en fruitgedreven.

Lees meer

Montepulciano

Montepulciano is een blauwe druif uit Midden- en Zuid-Italië, vooral belangrijk in Abruzzo. Niet te verwarren met het Toscaanse dorp Montepulciano van Vino Nobile.

Lees meer

Moscato

Moscato is een aromatische witte druif of druivenfamilie, vooral bekend uit Piemonte. De stijl is geurig, bloemig en vaak licht mousserend of zoet.

Lees meer

N

Nebbiolo (ook wel bekend als Chiavennasca in delen van Lombardia en Spanna in Alto Piemonte)

Nebbiolo is een van de meest prestigieuze blauwe druiven van Italië en is onlosmakelijk verbonden met Piemonte, waar hij de basis vormt voor de bekende Barolo en Barbaresco. Maar ook het Noorden van Piemonte (Alto Piemonte) speelt deze druif de hoofdrol. In delen van Lombardia, specifiek Valetellina, wordt dezelfde druif ook Chiavennasca genoemd.

Lees meer

Negroamaro

Negroamaro is een belangrijke blauwe druif van Puglia, vooral in Salento. De wijnen zijn donker, kruidig en warm, met zwart fruit en mediterrane tonen.

Lees meer

Nerello Cappuccio

Nerello Cappuccio is een blauwe druif van Etna, vaak gebruikt naast Nerello Mascalese. Ze geeft meer fruit, zachtheid en kleur aan blends.

Lees meer

Nerello Mascalese

Nerello Mascalese is de belangrijkste blauwe druif van de Etna op Sicilië. De wijnen combineren elegantie, frisheid en vulkanische mineraliteit.

Lees meer

Nero Buono

Nero Buono is een zeldzame blauwe druif uit Lazio. Ze levert krachtige maar vaak sappige wijnen met donker fruit en kruidigheid.

Lees meer

Nero d’Avola

Nero d’Avola is de bekendste blauwe druif van Sicilië. De stijl varieert van rijp en krachtig tot verfijnd en kruidig, afhankelijk van terroir en vinificatie.

Lees meer

Nero di Troia

Nero di Troia is een blauwe druif uit Noord-Puglia, onder meer in de provincie Barletta-Andria-Trani. De wijnen zijn gestructureerd, kruidig en aromatisch.

Lees meer

P

Passerina

Passerina is een witte druif uit de Adriatische kant van Italië, vooral Le Marche en Abruzzo. De stijl is fris, sappig en citrusgedreven.

Lees meer

Pecorino

Pecorino is een witte druif uit Midden-Italië, vooral uit Le Marche en Abruzzo. De wijnen zijn vaak energiek, kruidig en mineraal, met goede zuren.

Lees meer

Pelaverga

Pelaverga is een zeldzame blauwe druif uit Piemonte. Ze geeft lichte, geurige rode wijnen met witte peper, rood fruit en een opvallend delicaat profiel.

Lees meer

Pepella

Pepella is een zeldzame witte druif van de Costa d’Amalfi in Campania. Ze wordt vaak gebruikt in lokale blends met veel frisheid en ziltigheid.

Lees meer

Petit Manseng

Petit Manseng is oorspronkelijk een Franse druif, maar komt ook sporadisch in Italië voor. De stijl is aromatisch, rijk en geschikt voor zowel droog als zoet.

Lees meer

Pinot Bianco (ook wel bekend als Weissburgunder in Alto Adige / Südtirol)

Pinot Bianco is een witte Bourgognedruif die in Italië vooral sterk presteert in koele gebieden als Alto Adige | Südtirol. Daar wordt hij vaak ook Weissburgunder genoemd.

Lees meer

Pinot Grigio (Pinot Gris)

Pinot Grigio is een witte druif die vooral in Noord-Italië veel voorkomt, onder meer in Friuli en Alto Adige | Südtirol. De stijl varieert van licht en fris tot rijker en textuurrijk, bijvoorbeeld als ramato.

Lees meer

Pinot Nero (Blauburgunder)

Pinot Nero is de Italiaanse naam voor Pinot Noir. In Alto Adige | Südtirol wordt hij ook Blauburgunder genoemd, en rond Mazzon kan hij bijzonder verfijnde wijnen geven. Deze druif wordt ook veel gebruikt voor traditionele methode mousserende wijnen, onder andere in Alta Langa DOCG (Piemonte) & Franciacorta DOCG (Lombardia).

Lees meer

Primitivo (Zinfandel)

Primitivo is een blauwe druif uit Puglia, vooral bekend uit Manduria. De wijnen zijn rijp, kruidig en vol, met veel donker fruit.

Lees meer

Prosecco (historische naam voor Glera)

Prosecco is eigenlijk vooral bekend als wijnnaam, terwijl de druif officieel Glera heet. Ze staat centraal in mousserende wijnen uit onder meer Valdobbiadene in Veneto.

Lees meer

R

Refosco

Refosco (afkorting voor Refosco dal Peduncolo Rosso) is een blauwe druif uit Noordoost-Italië, vooral uit Friuli. De wijnen zijn donker, sappig, kruidig en vaak stevig van structuur.

Lees meer

Ribolla Gialla

Ribolla Gialla is een witte druif uit Friuli, ook populair voor schilcontactwijnen. Ze combineert frisheid, citrus en vaak een licht zilt karakter.

Lees meer

Riesling

Riesling is vooral bekend uit Duitsland, maar komt ook in Italië voor, onder meer in koele alpiene regio’s. De stijl is strak, citrusgedreven en mineraal.

Lees meer

Rondinella

Rondinella is een blauwe druif uit Valpolicella, vaak gebruikt naast Corvina en Corvinone. Ze draagt fruit en betrouwbaarheid bij aan de blend.

Lees meer

Ruchè

Ruchè is een aromatische blauwe druif uit Piemonte, specifiek in Monferrato. De stijl is geurig en opvallend, met rozen, specerijen en rood fruit.

Lees meer

Ruggine

Ruggine is een zeldzame lokale druif die vooral relevant is in de context van regionale Italiaanse biodiversiteit. Ze illustreert hoe rijk en lokaal de Italiaanse ampelografie is. De druif staat onder andere in Emilia-Romagna aangeplant.

Lees meer

S

Sagrantino

Sagrantino is een krachtige blauwe druif uit Umbria. Ze staat bekend om diepe kleur, enorme tannines en een intens kruidig karakter.

Lees meer

Sangiovese

Sangiovese is de belangrijkste blauwe druif van Toscane en de meest aangeplante druif van Italië. Ze vormt de basis voor Chianti, Chianti Classico, Brunello di Montalcino en Vino Nobile di Montepulciano.

Lees meer

Sauvignon Blanc

Sauvignon Blanc komt in Italië vooral sterk naar voren in Friuli en Alto Adige | Südtirol. De wijnen zijn vaak expressief, fris en aromatisch.

Lees meer

Schioppettino

Schioppettino is een karaktervolle blauwe druif uit Friuli. De stijl is kruidig, peperig en donker fruitig, met veel persoonlijkheid.

Lees meer

Sylvaner

Sylvaner is een witte druif die in Italië vooral voorkomt in koele berggebieden zoals Alto Adige | Südtirol en Eisacktal. De stijl is fris, kruidig en subtiel.

Lees meer

Syrah

Syrah is een internationale blauwe druif die in Italië onder meer in Toscane en Sicilië staat aangeplant. De stijl varieert van peperig en elegant tot rijp en krachtig.

Lees meer

T

Tai Rosso

Tai Rosso is een lokale blauwe druif uit Veneto, vooral rond de Colli Berici. De stijl is vaak licht kruidig, sappig en elegant, met kersenfruit en subtiele aardse tonen.

Lees meer

Timorasso

Timorasso is een witte druif uit Colli Tortonesi in Piemonte. De wijnen zijn krachtig, mineraal, gastronomisch en hebben veel bewaarpotentieel.

Lees meer

Tintore di Tramonti

Tintore di Tramonti is een zeldzame blauwe druif van de steile terrassen van de Costa d’Amalfi in Campania. Ze geeft diepe, krachtige en tegelijk frisse wijnen.

Lees meer

Trebbiano

Trebbiano is een grote familie van witte druiven die in veel regio’s voorkomt. Afhankelijk van de variant en plek varieert de stijl van eenvoudig en fris tot verrassend complex en mineraal.

Lees meer

Trebbiano Spoletino

Trebbiano Spoletino is een karaktervolle witte druif uit Umbria. Ze geeft aromatische, frisse en vaak licht kruidige wijnen met goede spanning.

Lees meer

U

Uva Rara

Uva Rara is een blauwe druif uit Noord-Italië, onder meer in Lombardia en Piemonte. Ze wordt vaak gebruikt in blends en geeft een lichte, fruitige toets.

Lees meer

V

Verdicchio Bianco (identiek aan de druiven Trebbiano di Soave, Trebbiano di Lugana & Turbiana)

Verdicchio is een van de grote witte druiven van Le Marche, onder meer in Colli di Jesi. De stijl is fris, mineraal en gastronomisch, met citrus, amandel en structuur. De druif wordt ook op andere plekken in Italië aangeplant en staat daar bekend onder verschillende synoniemen. Trebbiano di Soave in de Veneto, Turbiana (Trebbiano di Lugana) rond het Gardameer in Lugana, Peverella in Trentino en Pfefferer in Alto Adige | Südtirol.

Lees meer

Verduzzo Friulano

Verduzzo Friulano is een witte druif uit Friuli. Ze wordt gebruikt voor zowel droge als zoete stijlen en geeft body, honingachtige tonen en een licht kruidige structuur.

Lees meer

Vermentino

Vermentino is een mediterrane witte druif die voorkomt in onder meer Sardinië (belangrijkste witte druif hier), Toscane, Sicilië en Liguria (hier wordt de druif ook wel Pigato genoemd). De stijl is geurig, ziltig, citrusachtig en energiek. In Frankrijk staat deze druif bekend als Rolle en in Piemonte onder de naam Favorita.

Lees meer

Vernaccia di Oristano

Vernaccia di Oristano is een oude witte druif van Sardinië. Ze staat bekend om bijzondere oxidatieve wijnen met notige, ziltige en complexe aroma’s. Heel erg geschikt voor een oxidatieve manier van wijnmaken.

Lees meer

Vernaccia di San Gimignano

Vernaccia di San Gimignano is een klassieke witte druif uit San Gimignano in Toscane. Ze geeft frisse, droge witte wijn met amandel, citrus en subtiele kruidigheid.

Lees meer

Vernatsch (ook wel bekend als Schiava)

Vernatsch, ook bekend als Schiava, is een lichte rode druif uit Alto Adige | Südtirol. De wijnen zijn slank, fris en licht kruidig met veel drinkbaarheid.

Lees meer

Vespolina

Vespolina is een blauwe druif uit Noord-Piemonte, onder meer rond Lessona en Ghemme. Ze geeft kruidigheid, peper en frisheid aan blends of solo-wijnen.

Lees meer

Viognier

Viognier is een aromatische witte druif met Franse oorsprong die ook in Italië voorkomt. Ze geeft geurige, ronde wijnen met abrikoos, bloemen en specerijen.

Lees meer

Weissburgunder (Pinot Bianco)

Weissburgunder is de Duitstalige naam voor Pinot Bianco, vooral gebruikt in Alto Adige | Südtirol. De wijnen zijn vaak strak, mineraal en elegant.

Lees meer

Regio’s

Abruzzo

Abruzzo ligt aan de Adriatische kust en staat bekend om druiven als Montepulciano, Pecorino en Passerina. De regio combineert bergen, frisse nachten en zonnige dagen.

Lees meer

Alto Adige | Südtirol

Alto Adige | Südtirol is een koele, alpiene wijnregio in het noorden van Italië met zowel Italiaanse als Germaanse invloeden. Zowel het Italiaans als Duits zijn hier de voertaal en dit is ook terug te zien in veel namen van druiven, plaatsen en appellaties. Hier excelleren onder meer Lagrein, Pinot Nero, Pinot Bianco en Kerner.

Lees meer

Basilicata

Basilicata is vooral beroemd om krachtige wijnen van Aglianico. Het vulkanische terroir van de Vulture zorgt voor spanning, diepte en bewaarpotentieel.

Lees meer

Campania

Campania is een van de meest karaktervolle wijnregio’s van Italië, met druiven als Fiano, Greco, Falanghina en Aglianico. Belangrijke gebieden zijn Fiano di Avellino DOCG, Greco di Tufo DOCG, Taurasi DOCG en Costa d’Amalfi DOC.

Lees meer

Emilia-Romagna

Emilia-Romagna is de thuisbasis van Lambrusco en van een rijke gastronomische traditie. De regio levert zowel bruisende rode wijn als stille, lokale stijlen.

Lees meer

Friuli

Friuli is een topregio voor witte wijn in Noordoost-Italië. Hier spelen druiven als Friulano, Ribolla Gialla, Sauvignon Blanc en Pinot Grigio een hoofdrol, onder meer in Collio DOC, Colli Orientali DOC en Isonzo DOC.

Lees meer

Lazio

Lazio is de regio rond Rome en kent zowel oude witte als rode druiven, waaronder Cesanese en Nero Buono. De regio combineert vulkanische bodems met een lange wijntraditie.

Lees meer

Le Marche

Le Marche ligt aan de Adriatische kust en staat bekend om witte druiven als Verdicchio, Pecorino en Passerina. Een belangrijk gebied is Castelli di Jesi DOC(G).

Lees meer

Lombardia

Lombardia is een veelzijdige regio met zowel mousserende wijn (Franciacorta DOCG) als rode bergwijnen. In het noorden speelt Nebbiolo, lokaal ook Chiavennasca, een belangrijke rol.

Lees meer

Piemonte

Piemonte is een van de grootste wijnregio’s van Italië, beroemd om Nebbiolo, Barbera, Dolcetto en Arneis. Belangrijke subregio’s zijn Barolo DOCG, Barbaresco DOCG, Roero DOC, Alta Langa DOCG en Colli Tortonesi DOC.

Lees meer

Puglia

Puglia is een zuidelijke regio met veel zon en oude wijnstokken. Bekende druiven zijn Primitivo, Negroamaro en Nero di Troia, met appellaties zoals Castel del Monte DOC, Manduria DOC en Salento DOC.

Lees meer

Sardinië

Sardinië kent een uitgesproken mediterraan karakter en druiven als Cannonau, Vermentino en Vernaccia di Oristano. De stijl varieert van zilt wit tot krachtig rood.

Lees meer

Sicilië

Sicilië is het grootste wijngebied van Italië en combineert zon, hoogte en zeewind. Belangrijke druiven zijn Nero d’Avola, Nerello Mascalese, Carricante en Grillo, met subregio’s als Etna DOC, Vittoria DOC en Marsala DOC.

Lees meer

Toscane

Toscane is onlosmakelijk verbonden met Sangiovese, maar ook met internationale rassen in onder meer Bolgheri. Belangrijke gebieden zijn Chianti DOCG, Chianti Classico DOCG, Brunello di Montalcino DOCG, Vino Nobile di Montepulciano DOCG, Carmignano DOCG en San Gimignano DOCG.

Lees meer

Umbria

Umbria is een landinwaartse regio met krachtige rode en karaktervolle witte wijnen. Bekende druiven zijn Sagrantino en Trebbiano Spoletino.

Lees meer

Veneto

Veneto is een grote en veelzijdige wijnregio met Valpolicella, Soave en Valdobbiadene. Belangrijke druiven zijn Corvina, Garganega en Prosecco/Glera.

Lees meer

Subregio’s en appellaties

Alta Langa DOCG

Alta Langa DOCG is een hooggelegen mousserende appellatie in Piemonte, vooral gebaseerd op Chardonnay en Pinot Nero.

Lees meer

Barbaresco DOCG

Barbaresco DOCG is een klassieke Nebbiolo-appellatie in Piemonte, bekend om finesse, parfum en structuur.

Lees meer

Barletta-Andria-Trani (Castel del Monte DOC)

Dit gebied in Noord-Puglia is belangrijk voor onder meer Nero di Troia.

Lees meer

Barolo DOCG

Barolo DOCG is een van de beroemdste appellaties van Italië en wordt volledig gemaakt van Nebbiolo in Piemonte. De stijl is krachtig, complex en geschikt voor lange rijping.

Lees meer

Bolgheri DOC

Bolgheri DOC ligt aan de Toscaanse kust en is beroemd om Bordeaux-blends van onder meer Cabernet Sauvignon en Merlot.

Lees meer

Bolzano

Bolzano is een belangrijk centrum in Alto Adige | Südtirol, onder meer voor Lagrein. Deze sub-regio valt onder de DOC van Alto Adige of Südtirol.

Lees meer

Bramaterra DOC

Bramaterra is een Noord-Piemontese appellatie waar Nebbiolo, Vespolina en andere lokale druiven samenkomen.

Lees meer

Brunello di Montalcino DOCG

Brunello di Montalcino DOCG is een topappellatie in Toscane en wordt gemaakt van een lokale kloon van Sangiovese.

Lees meer

Carmignano DOCG

Carmignano DOCG is een historische Toscaanse appellatie waarin Sangiovese vaak samengaat met Cabernet Sauvignon.

Lees meer

Chianti DOCG

Chianti DOCG is de bredere Toscaanse appellatie buiten de historische Classico-kern. De wijnen zijn voornamelijk gebaseerd op Sangiovese en omvatten meerdere subzones, waaronder Colli Senesi.

Lees meer

Chianti Classico DOCG

Chianti Classico DOCG is de historische kernzone tussen Florence en Siena. Ook hier speelt Sangiovese de hoofdrol, maar de stijl is vaak serieuzer en complexer dan bredere Chianti DOCG.

Lees meer

Castelli di Jesi DOC

Castelli di Jesi DOC in Le Marche is beroemd om Verdicchio.

Lees meer

Colli Orientali DOC

Colli Orientali DOC del Friuli is een belangrijk kwaliteitsgebied in Friuli, met veel witte topwijnen en ook karaktervolle rode blends.

Lees meer

Colli Senesi

Colli Senesi is een subzone van Chianti DOCG rond Siena, in Toscane.

Lees meer

Colli Tortonesi DOC

Colli Tortonesi DOC is een gebied in Piemonte dat sterk verbonden is met Timorasso.

Lees meer

Collio DOC

Collio DOC is een prestigieus witwijngebied in Friuli, bekend om verfijning, mineraliteit en structuur.

Lees meer

Costa d’Amalfi DOC

De Costa d’Amalfi DOC in Campania staat bekend om steile terrassen en lokale druiven zoals Tintore di Tramonti en Pepella.

Lees meer

Eisacktal

Eisacktal is een koel alpien gebied in Alto Adige | Südtirol, sterk in frisse witte wijn zoals Sylvaner en Kerner. Deze sub-regio valt onder de DOC van Alto Adige of Südtirol.

Lees meer

Etna DOC

Etna DOC is een vulkanisch wijngebied op Sicilië waar Nerello Mascalese, Nerello Cappuccio en Carricante centraal staan.

Lees meer

Fiano di Avellino DOCG

Fiano di Avellino DOCG is een topappellatie in Campania voor Fiano, met complexe witte wijnen vol diepte en frisheid.

Lees meer

Ghemme DOC

Ghemme DOC is een Noord-Piemontese appellatie waar Nebbiolo een hoofdrol speelt, vaak samen met Vespolina.

Lees meer

Greco di Tufo DOCG

Greco di Tufo DOCG is een appellatie in Campania voor witte wijn van de druif Greco di Tufo.

Lees meer

Irpinia DOC

Irpinia DOC is een heuvelachtig deel van Campania, belangrijk voor Fiano, Greco di Tufo en Aglianico.

Lees meer

Isonzo DOC

Isonzo DOC is een appellatie in Friuli waar vooral witte en internationale druiven goed gedijen.

Lees meer

Lessona DOC

Lessona DOC is een verfijnde Noord-Piemontese appellatie, vooral voor Nebbiolo met soms Vespolina.

Lees meer

Manduria DOC

Manduria DOC in Puglia is beroemd om Primitivo.

Lees meer

Marsala DOC

Marsala DOC is een historische wijnstad en appellatie in Sicilië, bekend om versterkte wijn, vaak op basis van Grillo.

Lees meer

Mazzon

Mazzon in Alto Adige | Südtirol staat bekend om elegante Pinot Nero. Deze sub-regio valt onder de DOC van Alto Adige of Südtirol.

Lees meer

Monferrato DOC

Monferrato DOC is een breed gebied in Piemonte waar onder meer Barbera, Grignolino en Freisa belangrijk zijn.

Lees meer

Offida DOCG

Offida in Le Marche is een belangrijke appellatie voor Pecorino en Passerina.

Lees meer

Ramandolo DOCG

Ramandolo DOCG in Friuli is beroemd om zoete wijn van Verduzzo Friulano.

Lees meer

Roero DOCG

Roero DOCG in Piemonte is bekend om Arneis en elegante Nebbiolo.

Lees meer

Salento IGP

Salento IGP is het zuidelijke schiereiland van Puglia, bekend om Negroamaro en Primitivo.

Lees meer

Vernaccia di San Gimignano DOCG

Vernaccia di San Gimignano DOCG in Toscane is de bakermat van de druif Vernaccia di San Gimignano. Het is een historische Toscaanse witte wijn die al sinds 1276 wordt vermeld, kreeg in 1966 als eerste Italiaanse wijn de DOC-status en werd in 1993 opgewaardeerd tot DOCG.

Lees meer

San Michele di Ganzaria

San Michele di Ganzaria is een Siciliaans gebied dat laat zien hoe lokaal en divers de wijncultuur van Sicilië is.

Lees meer

Sannio DOC

Sannio DOC in Campania is belangrijk voor onder meer Falanghina en lokale rode rassen zoals Camaiola.

Lees meer

Soave DOC(G)

Soave DOC(G) in Veneto is beroemd om witte wijn van Garganega.

Lees meer

Taurasi DOCG

Taurasi DOCG is een topappellatie in Campania voor rode wijn van Aglianico.

Lees meer

Valdobbiadene DOCG

Valdobbiadene DOCG is een kerngebied voor mousserende wijn in Veneto, verbonden aan Glera en Prosecco.

Lees meer

Valpolicella DOC(G)

Valpolicella DOC(G) in Veneto draait om Corvina, Corvinone en Rondinella. Hier ontstaan Valpolicella, Ripasso, Recioto en Amarone.

Lees meer

Vino Nobile di Montepulciano DOCG

Vino Nobile di Montepulciano DOCG is een Toscaanse appellatie van Sangiovese uit de omgeving van Montepulciano.

Lees meer

Vittoria DOC

Vittoria DOC in Sicilië is bekend om blends van Frappato en Nero d’Avola.

Lees meer

Wijnmaaktechnieken en stijlen

Barrique

Een barrique is een klein houten vat van ongeveer 225 liter. Door rijping in barrique kan wijn aroma’s krijgen van vanille, toast, specerijen en extra textuur.

Biologische wijnbouw

Bij biologische wijnbouw staat de gezondheid van bodem, plant en omgeving centraal. In de kelder betekent dit niet automatisch natuurwijn, maar wel een wijngaardbeheer zonder synthetische bestrijdingsmiddelen.

Biodynamische wijnbouw

Biodynamische wijnbouw gaat verder dan biologisch en benadert de wijngaard als een gesloten organisme. Veel producenten kiezen hierbij ook voor minimale interventie in de kelder.

Foeders

Foeders zijn grote houten vaten, vaak groter dan barriques. Ze geven minder directe houtsmaak af en worden veel gebruikt voor langzame rijping met behoud van fruit en terroir.

Houtopvoeding

Houtopvoeding betekent dat wijn rijpt in houten vaten. Dat kan structuur afronden, micro-oxidatie bevorderen en aroma’s toevoegen zoals toast, vanille of kruiden, afhankelijk van vatgrootte en leeftijd.

Lie-rijping (Sui Lieviti)

Lie-rijping (Italiaans: Sui Lieviti) betekent dat de wijn na fermentatie op de fijne gistcellen blijft liggen. Dit kan de wijn meer romigheid, complexiteit en lengte geven, soms met aroma’s van brioche of noten. Deze techniek wordt regelmatig bij hoge kwaliteit mousserende wijnen gebruikt die gemaakt zijn op de Traditionele Method (Champagne Methode), maar ook vaak voor witte stille wijnen.

Batonnage

Batonnage is een techniek waarbij de wijn tijdens rijping op de gistcellen regelmatig wordt omgeroerd. Dit gebeurt meestal met een stok of roerstaaf.

Door de gist opnieuw in suspensie te brengen kan de wijn meer romigheid, structuur en complexiteit ontwikkelen. Batonnage wordt vaak toegepast bij witte wijnen die rijpen op hun lies.

Flor

Flor is een natuurlijke laag van gisten die zich onder de juiste omstandigheden spontaan vormt op het oppervlak van wijn in een niet volledig gevuld vat. Deze levende gistlaag beschermt de wijn tegen directe oxidatie, terwijl hij tegelijkertijd aroma’s ontwikkelt van amandel, brooddeeg, kamille en een kenmerkende ziltigheid. Dit bijzondere rijpingsproces komt van nature slechts op een handvol plekken ter wereld voor, waaronder Jerez en Montilla-Moriles in Zuid-Spanje, de Jura in Frankrijk (waar het bekendstaat als voile) en Vernaccia di Oristano op Sardinië.

Malolactische conversie

Malolactische conversie is het proces waarbij scherpe appelzuren worden omgezet in zachtere melkzuren. Daardoor wordt wijn ronder, zachter en soms iets romiger van karakter.

Oranje wijn

Oranje wijn is witte wijn die met schilcontact wordt gemaakt. Daardoor krijgt de wijn meer structuur, grip, kleur en vaak ook kruidige of theeachtige aroma’s.

Passito

Passito verwijst naar wijn van ingedroogde druiven. Door het vochtverlies in de bessen worden suikers, zuren en aroma’s geconcentreerd, wat zowel droge als zoete, krachtige stijlen kan opleveren.

Ramato

Ramato is een traditionele stijl van Pinot Grigio waarbij kort schilcontact de wijn een koperachtige tint geeft. De stijl is vaak kruidiger en textuurrijker dan standaard Pinot Grigio.

Recioto

Recioto is een traditionele zoete wijnstijl uit Valpolicella, gemaakt van gedroogde druiven. De wijn is geconcentreerd, rijk en aromatisch.

Ripasso

Ripasso is een techniek uit Valpolicella waarbij jonge wijn opnieuw vergist op de schillen van Amarone of Recioto. Dat geeft meer body, complexiteit en diepte.

Roestvrijstalen tanks

Roestvrijstalen tanks worden veel gebruikt voor schone, reductieve vinificatie. Ze bewaren frisheid, fruit en zuiverheid, vooral bij witte wijn en wijnen zonder houtinvloed.

Schilcontact

Schilcontact betekent dat druivensap in contact blijft met de schillen. Bij rode wijn is dat vanzelfsprekend, bij witte wijn leidt het tot meer structuur, grip en soms oranje wijn.

Carbonische maceratie

Carbonische maceratie is een vinificatietechniek waarbij hele druiventrossen vergisten in een afgesloten tank gevuld met koolstofdioxide (CO₂). Omdat de druiven niet direct worden gekneusd, begint de fermentatie eerst intracellulair binnen de druif zelf.

Deze methode levert vaak lichte, fruitige en aromatische rode wijnen op met weinig tannine en uitgesproken tonen van rood fruit, banaan of snoepachtig fruit. De techniek staat wereldwijd bekend door Beaujolais, maar wordt ook in verschillende Italiaanse regio’s toegepast voor jonge, frisse wijnstijlen.

Carbonische maceratie resulteert meestal in wijnen die bedoeld zijn om jong te drinken en die veel nadruk leggen op fruit en drinkbaarheid.

Semi-carbonische maceratie

Semi-carbonische maceratie is een vinificatietechniek die lijkt op carbonische maceratie, maar waarbij het proces spontaan ontstaat in de tank zonder dat deze vooraf volledig met CO₂ wordt gevuld.

De druiven onderin de tank worden door het gewicht van de bovenliggende trossen geplet en beginnen een normale alcoholische fermentatie. Daarbij ontstaat koolstofdioxide die vervolgens de intacte druiven erboven in een gedeeltelijk zuurstofarme omgeving brengt. Hierdoor treedt gedeeltelijk intracellulaire fermentatie op.

Deze methode wordt veel gebruikt in traditionele wijnregio’s zoals Beaujolais en kan ook voorkomen in verschillende Italiaanse wijnstijlen. Het resultaat zijn vaak sappige, fruitgedreven wijnen met zachte tannines en een toegankelijke structuur.

Charmat-methode / Tank Methode (Metodo Martinotti)

De Charmat-methode is een techniek voor het maken van mousserende wijn waarbij de tweede fermentatie plaatsvindt in een afgesloten drukbestendige tank in plaats van in de fles.

In Italië wordt deze methode meestal aangeduid als Metodo Martinotti, genoemd naar de Italiaanse uitvinder Federico Martinotti. De naam Charmat verwijst naar de Franse ingenieur Eugène Charmat die het systeem later technisch verder ontwikkelde.

Tijdens de tweede fermentatie worden suiker en gist toegevoegd aan de basiswijn in een grote tank. De gevormde koolzuur blijft opgelost in de wijn, waardoor de bubbels ontstaan. Daarna wordt de wijn gefilterd en onder druk gebotteld.

Deze methode wordt veel gebruikt voor frisse, fruitige mousserende wijnen zoals Prosecco. Ze behoudt primaire aroma’s van druiven en levert vaak lichtere, aromatische bubbelstijlen op.

Traditionele methode (Metodo Classico / Méthode Champenoise)

De traditionele methode is een techniek voor het maken van mousserende wijn waarbij de tweede fermentatie plaatsvindt in de fles. Hierdoor ontstaat natuurlijke koolzuur die in de wijn opgelost blijft.

In Italië wordt deze methode meestal Metodo Classico genoemd. Internationaal staat ze ook bekend als Méthode Traditionnelle. De historische naam Méthode Champenoise verwijst naar de oorsprong in Champagne, maar mag buiten die regio officieel niet meer gebruikt worden.

Tijdens het proces wordt aan de basiswijn een mengsel van suiker en gist toegevoegd (liqueur de tirage). Na de tweede fermentatie rijpt de wijn vaak lange tijd op de gistcellen in de fles. Daarna volgt remuage (het draaien van de fles om gist te verzamelen) en dégorgement (het verwijderen van het gistbezinksel).

Deze methode levert vaak complexere mousserende wijnen op met fijne bubbels en aroma’s zoals brioche, toast en noten. In Italië wordt ze gebruikt voor onder andere Alta Langa en Franciacorta.

Ancestrale Methode (Metodo Ancestrale / Ancestral Method)

Metodo Ancestrale is een oude methode voor het maken van mousserende wijn waarbij de eerste fermentatie niet volledig wordt afgerond voordat de wijn wordt gebotteld.

De fermentatie gaat daarna verder in de fles, waardoor natuurlijke koolzuur ontstaat. De wijn wordt vaak niet gedegorgeerd, waardoor er een lichte gisttroebelheid kan blijven. Deze stijl levert vaak levendige, frisse en soms licht rustieke mousserende wijnen op.

Spumante

Spumante is volledig mousserende wijn met meer druk en fijnere bubbels dan frizzante. De stijl kan variëren van strak en fris tot rijk en gastronomisch. De typische methode voor deze stijl is de traditionele methode (Metodo Classico / Méthode Champenoise).

Frizzante

Frizzante is licht mousserende wijn met minder druk dan spumante. De bubbels zijn zachter en subtieler, waardoor de stijl vaak luchtiger en informeler overkomt.  De typische methode voor deze stijl is de Tank methode (Charmat-methode / Metodo Martinotti).

Amfora vinificatie

Bij amfora vinificatie vergist en rijpt wijn in aardewerken kruiken, ook wel amforen genoemd. Deze methode gaat terug tot de oudheid en wordt tegenwoordig opnieuw toegepast door verschillende producenten.

Amforen laten een lichte micro-oxidatie toe zonder houtaroma’s toe te voegen. Daardoor blijven druif en terroir vaak zeer puur zichtbaar in de wijn.

Micro-oxidatie

Micro-oxidatie is een techniek waarbij kleine hoeveelheden zuurstof gecontroleerd aan wijn worden toegevoegd tijdens rijping.

Dit kan tannines verzachten, kleur stabiliseren en de structuur van de wijn afronden. De methode wordt soms gebruikt bij krachtige rode wijnen om ze toegankelijker te maken.

Koude maceratie (Cold Soak)

Koude maceratie is een techniek waarbij druivenschillen vóór de fermentatie enige tijd in contact blijven met het sap bij lage temperatuur.

Hierdoor kunnen aroma’s, kleur en smaakstoffen worden geëxtraheerd zonder dat tannines te sterk vrijkomen. Deze methode wordt vaak toegepast bij rode wijn en soms bij aromatische witte druiven.

Volledige trossen fermentatie (Whole Bunch Fermentation)

Hele trossen fermentatie (Whole Bunch Fermentation) betekent dat hele druiventrossen, inclusief steeltjes, worden vergist zonder eerst te worden ontsteeld.

Dit kan extra aromatische complexiteit en structuur geven aan de wijn. De techniek wordt vaak gebruikt bij druiven zoals Pinot Nero of Nebbiolo.

Ontstelen (Destemming / Diraspatura)

Ontstelen betekent dat de druiven van hun steeltjes worden verwijderd voordat de fermentatie begint.

Dit gebeurt om bitterheid en harde tannines uit de stelen te vermijden. In Italië wordt deze stap vaak aangeduid als diraspatura.

Persing (Pressing / Pressatura)

Persing is het proces waarbij sap uit de druiven wordt gehaald door druk uit te oefenen op de bessen.

In Italië wordt dit pressatura genoemd. Zachte persing wordt vaak toegepast om delicate aroma’s te behouden, vooral bij witte wijn en mousserende wijn.

Fermentatie

Fermentatie is het proces waarbij gisten suikers in druivensap omzetten in alcohol, koolzuur en aroma’s.

Dit proces vormt de basis van elke wijnproductie. De temperatuur en omstandigheden van de fermentatie hebben grote invloed op de uiteindelijke stijl van de wijn.

Spontane fermentatie

Bij spontane fermentatie worden geen geselecteerde gisten toegevoegd. In plaats daarvan vergist de wijn met natuurlijke gisten die aanwezig zijn op de druiven en in de wijnkelder.

Deze methode kan meer complexiteit en terroirexpressie opleveren, maar is minder voorspelbaar dan fermentatie met gekweekte gisten.

Geselecteerde gisten

Veel producenten gebruiken geselecteerde gisten die speciaal zijn ontwikkeld voor wijnfermentatie.

Deze gisten zorgen voor een stabiel en voorspelbaar fermentatieproces en kunnen bepaalde aroma’s of stijlen benadrukken.

Blenden (Assemblaggio / Assemblage)

Blenden betekent het mengen van verschillende wijnen om een gebalanceerde eindwijn te creëren.

Dit kan gaan om verschillende druivenrassen, percelen, jaargangen of vaten. In veel klassieke wijngebieden is assemblage een essentieel onderdeel van het wijnmaken.

Filteren (Filtering)

Filtering is het proces waarbij wijn wordt gefilterd om vaste deeltjes zoals gist of sediment te verwijderen.

Dit kan de wijn helderder en stabieler maken, maar sommige producenten kiezen ervoor om minimale filtering toe te passen om meer smaak en textuur te behouden.

Klaring (Fining)

Klaring is een techniek waarbij stoffen aan wijn worden toegevoegd om troebele deeltjes te binden en te laten bezinken.

Veelgebruikte klaringsmiddelen zijn eiwit, bentoniet of plantaardige alternatieven. Hierdoor wordt de wijn helderder voordat hij wordt gebotteld.

Rijping op fles

Na het bottelen kan wijn verder rijpen in de fles. Tijdens deze periode ontwikkelen aroma’s en smaken zich verder.

Bij sommige wijnen, zoals Barolo DOCG of Brunello di Montalcino DOCG, kan flesrijping vele jaren duren.

Oxidatieve vinificatie

Oxidatieve vinificatie is een stijl waarbij gecontroleerde blootstelling aan zuurstof deel uitmaakt van het wijnmaakproces.

Dit kan complexe aroma’s opleveren zoals noten, karamel en gedroogd fruit. Deze stijl wordt bijvoorbeeld gebruikt bij bepaalde versterkte of traditionele wijnen.

Reductieve vinificatie

Reductieve vinificatie is het tegenovergestelde van oxidatieve vinificatie. Hierbij wordt contact met zuurstof zoveel mogelijk vermeden.

Dit gebeurt vaak door gebruik van roestvrijstalen tanks en beschermende gassen. De techniek helpt om frisse, fruitige aroma’s te behouden.

Versterkte wijn | Fortificatie

Bij versterkte wijn wordt tijdens of na de fermentatie alcohol toegevoegd, meestal in de vorm van druivenbrandewijn.

Dit stopt de fermentatie en verhoogt het alcoholpercentage. De techniek wordt gebruikt bij wijnen zoals Marsala.

Onderscheidingen & Prijzen

Bibenda

Bibenda is een Italiaanse wijngids die wijnen en producenten beoordeelt en zo extra context geeft aan kwaliteit en reputatie.

De Grote Hamersma

De Grote Hamersma is een bekende Nederlandse wijngids die proefnotities en scores publiceert.

De Grote Hamersma milieuvriendelijker

Deze vermelding wijst erop dat een wijn in de gids extra erkenning krijgt op het vlak van duurzamere productie.

Doctor Wine

Doctor Wine is een Italiaanse wijnpublicatie en gids die kwaliteitsbeoordelingen en achtergrondinformatie geeft.

Goedgekeurd door PepijnWijn

Deze vermelding geeft aan dat een wijn positief is geselecteerd of beoordeeld binnen het referentiekader van PepijnWijn.

Le Guide de L’Espresso

Le Guide de L’Espresso is een gerespecteerde Italiaanse gids die producenten, restaurants en wijnen beoordeelt.

Perswijn

Perswijn is een Nederlandse wijnpublicatie die wijnen proeft, beoordeelt en context geeft voor kwaliteit en stijl.

Proefschrift.nl

Proefschrift.nl is een Nederlands wijnplatform dat proefnotities, scores en wijninformatie publiceert.

RobertParker.com

RobertParker.com is een internationaal invloedrijk beoordelingsplatform dat vooral bekendstaat om zijn puntensysteem.

Slow Wine | La Bottiglia

La Bottiglia is een erkenning binnen Slow Wine voor een wijn die uitblinkt in kwaliteit en karakter.

Slow Wine | La Chiocciola

La Chiocciola is een van de hoogste onderscheidingen van Slow Wine en bekroont producenten die kwaliteit, terroir en filosofie overtuigend verenigen.

Slow Wine | La Moneta

La Moneta is een Slow Wine-erkenning voor sterke prijs-kwaliteitverhouding.

Slow Wine | Top Wine

Top Wine is een verzamelcategorie binnen Slow Wine voor opvallende en hoog scorende wijnen.

Slow Wine | Vino Slow

Vino Slow is een Slow Wine-erkenning voor wijnen die niet alleen goed zijn, maar ook duidelijk terroir, identiteit en drinkplezier uitdrukken.

Gambero Rosso | Tre Bicchieri

Tre Bicchieri is een van de bekendste Italiaanse wijnonderscheidingen en wordt toegekend door Gambero Rosso. De Gambero Rosso is de belangrijkste Italiaanse wijngids.

Vinous.com

Vinous is een internationaal wijnplatform dat diepgaande proefnotities, beoordelingen en regio-analyses publiceert.