Welkom in Sprezzatura’s Wijn Encyclopedie: een overzichtelijke kennisbank over Italiaanse druivenrassen, wijnregio’s, subregio’s, appellaties, wijnbouwmethoden, wijnmaaktechnieken en onderscheidingen (prijzen). Deze pagina is bedoeld als centrale gids voor iedereen die meer wil weten over Italiaanse wijn. Klik op een begrip om de definitie open te klappen. Binnen de uitleg linken we waar relevant door naar bijbehorende druiven, regio’s en appellaties. Zo staat àlle relevante Italiaanse wijnkennis op één centrale plek.
Inhoudsopgave
Het Italiaanse wijnclassificatiesysteem
Italië kent een officieel systeem dat herkomst en productieregels van wijn vastlegt. Deze classificatie geeft aan uit welk gebied een wijn komt en aan welke regels de productie moet voldoen. Sinds de harmonisatie van Europese wijnwetgeving zijn de Italiaanse termen ook gekoppeld aan Europese classificaties.
De belangrijkste Italiaanse categorieën zijn IGT, DOC en DOCG. Binnen de Europese regelgeving worden deze respectievelijk gekoppeld aan PGI en PDO. Hieronder volgt een uitleg van deze termen.
Officiële classificaties
Vino
Vino is de meest algemene categorie voor wijn binnen de Italiaanse regelgeving. Vroeger werd vaak de term Vino da Tavola gebruikt. In deze categorie gelden de minste regels voor herkomst en druivensamenstelling. De wijn hoeft niet uit een specifiek gebied te komen en er zijn weinig beperkingen op druivenrassen of productiemethoden.
IGT | Indicazione Geografica Tipica
IGT staat voor Indicazione Geografica Tipica en verwijst naar wijn die afkomstig is uit een bepaald geografisch gebied maar meer vrijheid heeft in productie dan DOC of DOCG.
De Europese equivalent van IGT is PGI (Protected Geographical Indication). Binnen deze categorie moet minimaal een deel van de druiven uit het genoemde gebied komen, maar producenten hebben meer vrijheid in druivenkeuze en wijnstijl.
IGT werd vooral belangrijk toen vernieuwende producenten kwaliteitswijnen wilden maken die niet binnen de traditionele regels van DOC of DOCG pasten. Veel moderne Italiaanse topwijnen vallen daarom in deze categorie.
DOC | Denominazione di Origine Controllata
DOC staat voor Denominazione di Origine Controllata en betekent dat de wijn afkomstig is uit een afgebakend gebied met specifieke productieregels.
De Europese equivalent van DOC is PDO (Protected Designation of Origin). Deze categorie beschermt de herkomst van de wijn en stelt regels voor druivenrassen, maximale opbrengst, alcoholgehalte, rijping en productiemethoden.
Veel klassieke Italiaanse wijngebieden, zoals Soave, Valpolicella en Verdicchio dei Castelli di Jesi, vallen binnen deze categorie.
DOCG | Denominazione di Origine Controllata e Garantita
DOCG staat voor Denominazione di Origine Controllata e Garantita en vormt de hoogste officiële classificatie binnen het Italiaanse systeem.
Ook DOCG valt binnen de Europese PDO-categorie, maar in Italië wordt DOCG gebruikt voor appellaties met nog strengere regels en vaak een langere historische reputatie.
DOCG-wijnen moeten voldoen aan strikte regels voor druivenrassen, opbrengsten, rijping en kwaliteit. Daarnaast worden ze officieel gecontroleerd voordat ze op de markt komen.
Bekende voorbeelden van DOCG-wijnen zijn Barolo, Barbaresco, Brunello di Montalcino en Chianti Classico.
Europese classificaties
PGI | Protected Geographical Indication
PGI is de Europese term voor beschermde geografische aanduiding. In Italië komt dit overeen met IGT.
Deze categorie biedt meer vrijheid dan PDO. Producenten kunnen experimenteren met druivenrassen of wijnstijlen zolang een duidelijke geografische herkomst behouden blijft.
PDO | Protected Designation of Origin
PDO is de Europese term voor beschermde oorsprongsbenaming. Deze categorie omvat in Italië zowel DOC als DOCG.
PDO garandeert dat de wijn volledig afkomstig is uit een specifiek gebied en dat de productie, druiven en vinificatie volgens vastgelegde regels plaatsvinden.
Hoe de Italiaanse en Europese systemen samenhangen
Overzicht
Het Italiaanse en Europese systeem sluiten op elkaar aan:
Vino → geen specifieke EU-herkomstcategorie
IGT → PGI (Protected Geographical Indication)
DOC → PDO (Protected Designation of Origin)
DOCG → PDO (Protected Designation of Origin)
De EU-terminologie wordt vooral gebruikt in wetgeving en internationale handel, terwijl de Italiaanse termen het meest zichtbaar zijn op etiketten en binnen de Italiaanse wijncultuur.
Belangrijk om te onthouden
Betekent DOCG automatisch betere wijn?
Nee. DOCG is wel de hoogste officiële classificatie, maar kwaliteit hangt uiteindelijk af van producent, terroir, druiven en wijnmaakstijl. Sommige zeer hoogwaardige wijnen vallen juist onder IGT omdat producenten buiten traditionele appellatieregels willen werken.
Belangrijke aanvullende termen
Classico
Classico verwijst naar het historische kerngebied van een appellatie. Het betekent dus niet automatisch dat de wijn beter is, maar wel dat hij afkomstig is uit de oorspronkelijke en vaak traditioneel meest gewaardeerde zone. Een bekend voorbeeld is Chianti Classico, dat losstaat van de bredere appellatie Chianti.
Superiore
Superiore betekent meestal dat een wijn aan strengere eisen voldoet dan de basisversie van dezelfde appellatie. Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat de wijn een hoger minimum alcoholpercentage heeft, dat de opbrengst lager is of dat de selectie strenger is. Superiore duidt dus vaak op meer concentratie of serieuzere stijl binnen dezelfde herkomst.
Riserva
Riserva betekent dat een wijn langer heeft gerijpt voordat hij op de markt wordt gebracht. De precieze rijpingsduur verschilt per appellatie. Soms gaat het om langere flesrijping, soms om extra houtopvoeding of een combinatie daarvan. Riserva zegt dus vooral iets over opvoeding en tijd, niet automatisch over smaakstijl of absolute kwaliteit.
Annata
Annata betekent jaargang en verwijst naar het oogstjaar van de wijn. Bij sommige producenten of appellaties wordt Annata ook gebruikt om de reguliere cuvée aan te duiden, als onderscheid met Riserva of andere speciale selecties.
Selezione
Selezione betekent selectie. De term wordt gebruikt voor wijnen die afkomstig zijn uit een strengere selectie van druiven, vaten of percelen. De exacte betekenis verschilt per producent of appellatie. Soms is het een informele kwaliteitsaanwijzing, soms een officieel onderdeel van de appellatieregels.
Gran Selezione
Gran Selezione is een officiële topcategorie binnen Chianti Classico DOCG. Deze wijn moet aan strengere eisen voldoen dan de gewone Chianti Classico of Chianti Classico Riserva. De term wijst op hogere selectie, herkomstfocus en langere rijping.
Classico Superiore Riserva
Soms worden meerdere termen gecombineerd op één etiket. Dan geven ze samen extra informatie. Classico verwijst naar de historische kernzone, Superiore naar strengere eisen binnen de appellatie en Riserva naar langere rijping. Door zulke termen samen te lezen begrijp je beter waar de wijn vandaan komt en hoe hij is gemaakt.
Termen rond herkomst en plaats
Denominazione
Denominazione betekent benaming of herkomstbenaming. In wijn verwijst het naar de officiële naam van een appellatie of gecontroleerd productiegebied.
Origine
Origine betekent oorsprong of herkomst. Binnen de classificatie verwijst dit naar het geografische gebied waar de wijn vandaan komt.
Geografica
Geografica verwijst naar de geografische afbakening van het gebied. Bij IGT speelt dat een belangrijke rol omdat de herkomst wel wordt benoemd, maar de productieregels breder zijn dan bij DOC of DOCG.
Controllata
Controllata betekent gecontroleerd. Dit verwijst naar het feit dat er regels en controles bestaan rond herkomst, druivenrassen en productie.
Garantita
Garantita betekent gegarandeerd. In de context van DOCG wijst dit op een extra formeel kwaliteits- en controlesysteem boven op de DOC-regels.
Belangrijke praktijktermen op het etiket
Bianco
Bianco betekent wit. Het geeft aan dat het om witte wijn gaat.
Rosso
Rosso betekent rood. Het geeft aan dat het om rode wijn gaat.
Rosato
Rosato betekent rosé. Het gaat dus om roséwijn.
Spumante
Spumante betekent mousserend. Het gaat om een wijn met een duidelijk hogere druk en meer bubbels.
Frizzante
Frizzante betekent licht mousserend. Deze stijl heeft minder druk en een zachtere bubbel dan spumante.
Passito
Passito verwijst naar wijn van ingedroogde druiven. Dat kan zoete maar soms ook droge, geconcentreerde wijnen opleveren.
Hoe lees je zo’n classificatie op een etiket
Voorbeeld: Chianti Classico DOCG
Chianti Classico verwijst naar de naam van de appellatie en het historische kerngebied. DOCG geeft aan dat deze wijn binnen de hoogste officiële Italiaanse classificatie valt. Samen vertelt dit dus zowel iets over herkomst als over het juridische kwaliteitskader.
Voorbeeld: Barolo Riserva DOCG
Barolo is de appellatie, DOCG is de officiële hoogste classificatie en Riserva geeft aan dat de wijn langer heeft gerijpt dan de basisversie. Zo lees je in één naam direct iets over herkomst, classificatie en opvoeding.
Voorbeeld: Toscana IGT
Toscana verwijst naar de regio van herkomst en IGT geeft aan dat de wijn meer vrijheid heeft binnen de regels dan een DOC of DOCG. Dit zie je vaak bij moderne blends of wijnen die bewust buiten traditionele appellatie-eisen vallen.
Belangrijk om te onthouden
Betekent DOCG altijd beter dan IGT?
Nee. DOCG is wel de hoogste officiële classificatie, maar dat betekent niet automatisch dat elke DOCG beter is dan elke IGT. Sommige topwijnen vallen juist onder IGT omdat de producent bewust buiten de klassieke appellatieregels werkt. De classificatie vertelt dus veel over het regelsysteem en de herkomst, maar niet alles over kwaliteit of stijl.
Waarom is het Italiaanse systeem soms verwarrend?
Omdat Italië enorm veel regio’s, subregio’s, lokale tradities en historische uitzonderingen kent. Bovendien bestaan er naast de officiële termen ook veel informele of producentgebonden aanduidingen. Daarom is context altijd belangrijk: druif, streek, producent en appellatie moeten samen worden gelezen.
Druivenrassen
A
Aglianico
Aglianico is een van de grote blauwe druiven van Zuid-Italië en speelt een hoofdrol in Campania en Basilicata. De druif vormt de basis voor krachtige wijnen zoals Taurasi en Aglianico del Vulture, met stevige tannines, donker fruit en veel rijpingspotentieel.
Arneis
Arneis is een witte druif uit Piemonte, vooral bekend uit Roero. De wijnen zijn geurig en verfijnd, met tonen van peer, appel, venkel en soms amandel.
B
Barbera
Barbera is een van de belangrijkste druiven van Piemonte, naast Nebbiolo en Dolcetto. De druif geeft sappige rode wijnen met frisse zuren, donker fruit en relatief zachte tannines.
Biancolella
Biancolella is een witte druif uit Zuid-Italië, vooral geassocieerd met eilanden en kustgebieden. Ze geeft frisse, licht kruidige wijnen met citrus, wit fruit en een zilte ondertoon.
Bombino Nero
Bombino Nero is een blauwe druif uit Puglia, vaak gebruikt voor rosé en soms mousserende wijnen. De stijl is meestal licht, fruitig en toegankelijk.
C
Cabernet Franc
Cabernet Franc is een internationale druif die ook in Italië voorkomt, onder meer in Toscane en Friuli. De wijnen hebben vaak rood fruit, kruiden en een frisse structuur.
Cabernet Sauvignon
Cabernet Sauvignon is een internationale druif die in Italië veel voorkomt in blends, vooral in Bolgheri en andere delen van Toscane. De stijl is krachtig en gestructureerd, met cassis, kruiden en soms cederhout.
Camaiola
Camaiola is een oude druif uit Campania, historisch ook gekoppeld aan het Sannio-gebied. De wijnen hebben vaak donker fruit, kruidigheid en een rustiek, lokaal karakter.
Canaiolo Nero
Canaiolo Nero is een traditionele blauwe druif uit Toscane. Ze werd lang gebruikt naast Sangiovese in blends voor Chianti DOCG en Chianti Classico DOCG.
Cannonau
Cannonau is de Sardijnse naam voor Grenache en is een van de sleutelrassen van Sardinië. De wijnen combineren rijp rood fruit, mediterrane kruiden en een zachte, warme structuur.
Carignano (Carignan / Cariñena / Mazuelo)
Carignano is een oude mediterrane blauwe druif die in Frankrijk Carignan en in Spanje Cariñena of Mazuelo wordt genoemd. Op Sardinië is hij vooral bekend uit Sulcis, maar staat hij ook elders op het eiland aangeplant. Oude bushvines op arme zandbodems kunnen hier geconcentreerde maar verfijnde wijnen geven, met rood fruit, mediterrane kruidigheid en stevige maar rijpe tannines.
Carricante
Carricante is een witte druif van de vulkanische hellingen van de Etna op Sicilië. Ze geeft strakke, minerale en vaak ziltige witte wijnen met citrus en spanning.
Catarratto
Catarratto is een van de meest aangeplante witte druiven van Sicilië. Ze levert frisse, soms kruidige wijnen met citrus, wit fruit en een mediterraan karakter.
Cesanese
Cesanese is een blauwe druif uit Lazio. De wijnstijl is vaak kruidig en geurig, met rood fruit, florale tonen en een zachte aardsheid.
Ciliegiolo
Ciliegiolo is een van de oudste blauwe druiven van Toscane en komt vooral tot zijn recht in de Maremma. De wijnen zijn sappig en verfijnd, met kersen, viooltjes, subtiele kruidigheid en opvallend veel frisheid.
Chardonnay
Chardonnay is een internationale witte druif die in veel Italiaanse regio’s voorkomt, van Piemonte tot Sicilië. De stijl varieert van fris en mineraal tot rijk en houtgerijpt. Deze druif wordt ook veel gebruikt voor traditionele methode mousserende wijnen, onder andere in Alta Langa DOCG (Piemonte) & Franciacorta DOCG (Lombardia).
Colorino
Colorino is een blauwe druif uit Toscane, vooral bekend als aanvullende blendpartner naast Sangiovese. Zoals de naam al suggereert draagt hij vooral kleur, concentratie en kruidigheid bij.
Corinto Nero
Corinto Nero is een zeldzame blauwe druif van de Eolische eilanden en Sicilië. De wijnen zijn vaak licht, kruidig en bijzonder lokaal van karakter.
Cortese
Cortese is een witte druif uit Piemonte en is vooral bekend van Gavi. Ze geeft frisse, strakke witte wijnen met citrus, witte bloemen en een subtiele mineraliteit.
Corvina
Corvina is een van de belangrijkste druiven van Valpolicella in Veneto. Samen met Corvinone en Rondinella vormt ze de basis voor Valpolicella, Ripasso en Amarone.
Corvinone
Corvinone is een belangrijke druif in blends uit Valpolicella. Ze geeft kleur, structuur en donkere kersenaroma’s, vaak naast Corvina.
Croatina
Croatina is een blauwe druif die voorkomt in Lombardia en Piemonte. Ze geeft sappige, donkere wijnen of wordt gebruikt in blends voor extra kleur en fruit.
D
Dolcetto
Dolcetto is een klassieke blauwe druif uit Piemonte. De wijnen zijn vaak directer en toegankelijker dan Nebbiolo, met donker fruit, zachte tannines en een licht bittertje.
Durella
Durella is een witte druif uit Veneto, bekend om haar hoge zuren. Ze wordt veel ingezet voor strakke en levendige mousserende wijn.
E
Erbaluce
Erbaluce is een witte druif uit Piemonte, vooral uit het Noorden. Ze staat bekend om frisse zuren, citrus en een uitgesproken structuur, en komt ook goed tot haar recht in zoete of mousserende stijlen.
F
Falanghina
Falanghina is een aromatische witte druif uit Campania. Ze geeft geurige wijnen met citrus, witte bloemen en een zilt of mineraal accent.
Fiano
Fiano is een nobele witte druif uit Campania en speelt een hoofdrol in Fiano di Avellino. De stijl is complex en gelaagd, met bloemen, steenfruit, hazelnoot en vaak een wasachtige textuur.
Frappato
Frappato is een lichte, geurige blauwe druif uit Sicilië, vooral bekend uit Vittoria. De wijnen hebben rood fruit, kruidigheid en een verleidelijke lichtvoetigheid.
Freisa
Freisa is een blauwe druif uit Piemonte en wordt vaak gezien als verwant aan Nebbiolo. De stijl kan variëren van licht bruisend tot serieus rood, met aardbei, kruiden en stevige tannines.
Friulano
Friulano, vroeger vaak Tocai Friulano genoemd, is een klassieke witte druif van Friuli. Ze geeft subtiele, droge witte wijnen met amandel, kruiden en een zachte textuur.
G
Garganega
Garganega is de belangrijkste witte druif van Soave in Veneto. Ze geeft verfijnde witte wijnen met amandel, citrus, witte bloesem en vaak een mooie ziltigheid.
Grecanico
Grecanico is een witte druif van Sicilië, soms gezien als lokaal verwant aan of gelinkt met Griekse oorsprong. De stijl is vaak fris, kruidig en mediterraan.
Grechetto
Grechetto is een witte druif uit Midden-Italië, vooral uit Umbria en Lazio. Ze geeft wijnen met body, peer, kruiden en vaak een amandelachtige finale.
Greco di Tufo
Greco di Tufo is zowel een druif als een beroemde appellatie in Campania. De wijnen zijn krachtig, mineraal en gelaagd, met citrus, rook, steenfruit en spanning.
Grignolino
Grignolino is een lichtgekleurde blauwe druif uit Piemonte, vooral geassocieerd met Monferrato. De stijl is kruidig, florale en lichtvoetig, maar met opvallende tannines.
Grillo
Grillo is een witte druif van Sicilië, historisch belangrijk voor Marsala maar tegenwoordig ook geliefd voor droge witte wijn. De stijl is zonnig, aromatisch en vaak ziltig.
Grüner Veltliner
Grüner Veltliner is vooral bekend uit Oostenrijk, maar komt ook voor in de Alpenregio’s van Italië, waaronder Alto Adige | Südtirol. De stijl is fris, kruidig en strak.
I
Inzolia
Inzolia is een witte druif uit Sicilië die ook bekendstaat als Ansonica in andere delen van Italië. De wijnen zijn vaak zacht, rond en subtiel kruidig.
K
Kerner
Kerner is een witte druif met Duitse oorsprong die ook goed gedijt in koele berggebieden zoals Alto Adige | Südtirol. De stijl is aromatisch, fris en vaak mineraal.
L
Lagrein
Lagrein is een klassieke blauwe druif uit Alto Adige | Südtirol, vooral rond Bolzano. Ze geeft donkere, krachtige wijnen met bramen, cacao en een stevige structuur.
Lambrusco
Lambrusco is geen enkele druif maar een familie van druiven uit Emilia-Romagna. Ze wordt gebruikt voor bruisende rode en rosé wijnen die variëren van droog tot licht zoet.
M
Malbec
Malbec is een internationale blauwe druif die in Italië slechts beperkt voorkomt. Waar ze staat aangeplant levert ze donkere, fruitige en vrij volle wijnen.
Malvasia
Malvasia is een grote familie van druiven met veel lokale varianten in Italië. Afhankelijk van de soort kan de stijl variëren van aromatisch en droog tot zoet en oxidatief.
Malvasia Nera
Malvasia Nera is een blauwe variant binnen de Malvasia-familie, vooral voorkomend in Zuid-Italië. Ze wordt gebruikt voor fruitige, zachte en soms kruidige rode blends.
Mammolo
Mammolo is een blauwe druif uit Toscane, soms gebruikt in blends naast Sangiovese. De druif staat bekend om haar florale aroma’s.
Merlot
Merlot is een internationale blauwe druif die in Italië breed is aangeplant, onder meer in Friuli en Toscane. De stijl is soepel, rond en fruitgedreven.
Montepulciano
Montepulciano is een blauwe druif uit Midden- en Zuid-Italië, vooral belangrijk in Abruzzo. Niet te verwarren met het Toscaanse dorp Montepulciano van Vino Nobile.
Moscato
Moscato is een aromatische witte druif of druivenfamilie, vooral bekend uit Piemonte. De stijl is geurig, bloemig en vaak licht mousserend of zoet.
N
Nebbiolo (ook wel bekend als Chiavennasca in delen van Lombardia en Spanna in Alto Piemonte)
Nebbiolo is een van de meest prestigieuze blauwe druiven van Italië en is onlosmakelijk verbonden met Piemonte, waar hij de basis vormt voor de bekende Barolo en Barbaresco. Maar ook het Noorden van Piemonte (Alto Piemonte) speelt deze druif de hoofdrol. In delen van Lombardia, specifiek Valetellina, wordt dezelfde druif ook Chiavennasca genoemd.
Negroamaro
Negroamaro is een belangrijke blauwe druif van Puglia, vooral in Salento. De wijnen zijn donker, kruidig en warm, met zwart fruit en mediterrane tonen.
Nerello Cappuccio
Nerello Cappuccio is een blauwe druif van Etna, vaak gebruikt naast Nerello Mascalese. Ze geeft meer fruit, zachtheid en kleur aan blends.
Nerello Mascalese
Nerello Mascalese is de belangrijkste blauwe druif van de Etna op Sicilië. De wijnen combineren elegantie, frisheid en vulkanische mineraliteit.
Nero Buono
Nero Buono is een zeldzame blauwe druif uit Lazio. Ze levert krachtige maar vaak sappige wijnen met donker fruit en kruidigheid.
Nero d’Avola
Nero d’Avola is de bekendste blauwe druif van Sicilië. De stijl varieert van rijp en krachtig tot verfijnd en kruidig, afhankelijk van terroir en vinificatie.
Nero di Troia
Nero di Troia is een blauwe druif uit Noord-Puglia, onder meer in de provincie Barletta-Andria-Trani. De wijnen zijn gestructureerd, kruidig en aromatisch.
P
Passerina
Passerina is een witte druif uit de Adriatische kant van Italië, vooral Le Marche en Abruzzo. De stijl is fris, sappig en citrusgedreven.
Pecorino
Pecorino is een witte druif uit Midden-Italië, vooral uit Le Marche en Abruzzo. De wijnen zijn vaak energiek, kruidig en mineraal, met goede zuren.
Pelaverga
Pelaverga is een zeldzame blauwe druif uit Piemonte. Ze geeft lichte, geurige rode wijnen met witte peper, rood fruit en een opvallend delicaat profiel.
Pepella
Pepella is een zeldzame witte druif van de Costa d’Amalfi in Campania. Ze wordt vaak gebruikt in lokale blends met veel frisheid en ziltigheid.
Petit Manseng
Petit Manseng is oorspronkelijk een Franse druif, maar komt ook sporadisch in Italië voor. De stijl is aromatisch, rijk en geschikt voor zowel droog als zoet.
Pinot Bianco (ook wel bekend als Weissburgunder in Alto Adige / Südtirol)
Pinot Bianco is een witte Bourgognedruif die in Italië vooral sterk presteert in koele gebieden als Alto Adige | Südtirol. Daar wordt hij vaak ook Weissburgunder genoemd.
Pinot Grigio (Pinot Gris)
Pinot Grigio is een witte druif die vooral in Noord-Italië veel voorkomt, onder meer in Friuli en Alto Adige | Südtirol. De stijl varieert van licht en fris tot rijker en textuurrijk, bijvoorbeeld als ramato.
Pinot Nero (Blauburgunder)
Pinot Nero is de Italiaanse naam voor Pinot Noir. In Alto Adige | Südtirol wordt hij ook Blauburgunder genoemd, en rond Mazzon kan hij bijzonder verfijnde wijnen geven. Deze druif wordt ook veel gebruikt voor traditionele methode mousserende wijnen, onder andere in Alta Langa DOCG (Piemonte) & Franciacorta DOCG (Lombardia).
Primitivo (Zinfandel)
Primitivo is een blauwe druif uit Puglia, vooral bekend uit Manduria. De wijnen zijn rijp, kruidig en vol, met veel donker fruit.
Prosecco (historische naam voor Glera)
Prosecco is eigenlijk vooral bekend als wijnnaam, terwijl de druif officieel Glera heet. Ze staat centraal in mousserende wijnen uit onder meer Valdobbiadene in Veneto.
R
Refosco
Refosco (afkorting voor Refosco dal Peduncolo Rosso) is een blauwe druif uit Noordoost-Italië, vooral uit Friuli. De wijnen zijn donker, sappig, kruidig en vaak stevig van structuur.
Ribolla Gialla
Ribolla Gialla is een witte druif uit Friuli, ook populair voor schilcontactwijnen. Ze combineert frisheid, citrus en vaak een licht zilt karakter.
Riesling
Riesling is vooral bekend uit Duitsland, maar komt ook in Italië voor, onder meer in koele alpiene regio’s. De stijl is strak, citrusgedreven en mineraal.
Rondinella
Rondinella is een blauwe druif uit Valpolicella, vaak gebruikt naast Corvina en Corvinone. Ze draagt fruit en betrouwbaarheid bij aan de blend.
Ruchè
Ruchè is een aromatische blauwe druif uit Piemonte, specifiek in Monferrato. De stijl is geurig en opvallend, met rozen, specerijen en rood fruit.
Ruggine
Ruggine is een zeldzame lokale druif die vooral relevant is in de context van regionale Italiaanse biodiversiteit. Ze illustreert hoe rijk en lokaal de Italiaanse ampelografie is. De druif staat onder andere in Emilia-Romagna aangeplant.
S
Sagrantino
Sagrantino is een krachtige blauwe druif uit Umbria. Ze staat bekend om diepe kleur, enorme tannines en een intens kruidig karakter.
Sangiovese
Sangiovese is de belangrijkste blauwe druif van Toscane en de meest aangeplante druif van Italië. Ze vormt de basis voor Chianti, Chianti Classico, Brunello di Montalcino en Vino Nobile di Montepulciano.
Sauvignon Blanc
Sauvignon Blanc komt in Italië vooral sterk naar voren in Friuli en Alto Adige | Südtirol. De wijnen zijn vaak expressief, fris en aromatisch.
Schioppettino
Schioppettino is een karaktervolle blauwe druif uit Friuli. De stijl is kruidig, peperig en donker fruitig, met veel persoonlijkheid.
Sylvaner
Sylvaner is een witte druif die in Italië vooral voorkomt in koele berggebieden zoals Alto Adige | Südtirol en Eisacktal. De stijl is fris, kruidig en subtiel.
Syrah
Syrah is een internationale blauwe druif die in Italië onder meer in Toscane en Sicilië staat aangeplant. De stijl varieert van peperig en elegant tot rijp en krachtig.
T
Tai Rosso
Tai Rosso is een lokale blauwe druif uit Veneto, vooral rond de Colli Berici. De stijl is vaak licht kruidig, sappig en elegant, met kersenfruit en subtiele aardse tonen.
Timorasso
Timorasso is een witte druif uit Colli Tortonesi in Piemonte. De wijnen zijn krachtig, mineraal, gastronomisch en hebben veel bewaarpotentieel.
Tintore di Tramonti
Tintore di Tramonti is een zeldzame blauwe druif van de steile terrassen van de Costa d’Amalfi in Campania. Ze geeft diepe, krachtige en tegelijk frisse wijnen.
Trebbiano
Trebbiano is een grote familie van witte druiven die in veel regio’s voorkomt. Afhankelijk van de variant en plek varieert de stijl van eenvoudig en fris tot verrassend complex en mineraal.
Trebbiano Spoletino
Trebbiano Spoletino is een karaktervolle witte druif uit Umbria. Ze geeft aromatische, frisse en vaak licht kruidige wijnen met goede spanning.
U
Uva Rara
Uva Rara is een blauwe druif uit Noord-Italië, onder meer in Lombardia en Piemonte. Ze wordt vaak gebruikt in blends en geeft een lichte, fruitige toets.
V
Verdicchio Bianco (identiek aan de druiven Trebbiano di Soave, Trebbiano di Lugana & Turbiana)
Verdicchio is een van de grote witte druiven van Le Marche, onder meer in Colli di Jesi. De stijl is fris, mineraal en gastronomisch, met citrus, amandel en structuur. De druif wordt ook op andere plekken in Italië aangeplant en staat daar bekend onder verschillende synoniemen. Trebbiano di Soave in de Veneto, Turbiana (Trebbiano di Lugana) rond het Gardameer in Lugana, Peverella in Trentino en Pfefferer in Alto Adige | Südtirol.
Verduzzo Friulano
Verduzzo Friulano is een witte druif uit Friuli. Ze wordt gebruikt voor zowel droge als zoete stijlen en geeft body, honingachtige tonen en een licht kruidige structuur.
Vermentino
Vermentino is een mediterrane witte druif die voorkomt in onder meer Sardinië (belangrijkste witte druif hier), Toscane, Sicilië en Liguria (hier wordt de druif ook wel Pigato genoemd). De stijl is geurig, ziltig, citrusachtig en energiek. In Frankrijk staat deze druif bekend als Rolle en in Piemonte onder de naam Favorita.
Vernaccia di Oristano
Vernaccia di Oristano is een oude witte druif van Sardinië. Ze staat bekend om bijzondere oxidatieve wijnen met notige, ziltige en complexe aroma’s. Heel erg geschikt voor een oxidatieve manier van wijnmaken.
Vernaccia di San Gimignano
Vernaccia di San Gimignano is een klassieke witte druif uit San Gimignano in Toscane. Ze geeft frisse, droge witte wijn met amandel, citrus en subtiele kruidigheid.
Vernatsch (ook wel bekend als Schiava)
Vernatsch, ook bekend als Schiava, is een lichte rode druif uit Alto Adige | Südtirol. De wijnen zijn slank, fris en licht kruidig met veel drinkbaarheid.
Vespolina
Vespolina is een blauwe druif uit Noord-Piemonte, onder meer rond Lessona en Ghemme. Ze geeft kruidigheid, peper en frisheid aan blends of solo-wijnen.
Viognier
Viognier is een aromatische witte druif met Franse oorsprong die ook in Italië voorkomt. Ze geeft geurige, ronde wijnen met abrikoos, bloemen en specerijen.
Weissburgunder (Pinot Bianco)
Weissburgunder is de Duitstalige naam voor Pinot Bianco, vooral gebruikt in Alto Adige | Südtirol. De wijnen zijn vaak strak, mineraal en elegant.
Regio’s
Abruzzo
Abruzzo ligt aan de Adriatische kust en staat bekend om druiven als Montepulciano, Pecorino en Passerina. De regio combineert bergen, frisse nachten en zonnige dagen.
Alto Adige | Südtirol
Alto Adige | Südtirol is een koele, alpiene wijnregio in het noorden van Italië met zowel Italiaanse als Germaanse invloeden. Zowel het Italiaans als Duits zijn hier de voertaal en dit is ook terug te zien in veel namen van druiven, plaatsen en appellaties. Hier excelleren onder meer Lagrein, Pinot Nero, Pinot Bianco en Kerner.
Basilicata
Basilicata is vooral beroemd om krachtige wijnen van Aglianico. Het vulkanische terroir van de Vulture zorgt voor spanning, diepte en bewaarpotentieel.
Campania
Campania is een van de meest karaktervolle wijnregio’s van Italië, met druiven als Fiano, Greco, Falanghina en Aglianico. Belangrijke gebieden zijn Fiano di Avellino DOCG, Greco di Tufo DOCG, Taurasi DOCG en Costa d’Amalfi DOC.
Emilia-Romagna
Emilia-Romagna is de thuisbasis van Lambrusco en van een rijke gastronomische traditie. De regio levert zowel bruisende rode wijn als stille, lokale stijlen.
Friuli
Friuli is een topregio voor witte wijn in Noordoost-Italië. Hier spelen druiven als Friulano, Ribolla Gialla, Sauvignon Blanc en Pinot Grigio een hoofdrol, onder meer in Collio DOC, Colli Orientali DOC en Isonzo DOC.
Lazio
Lazio is de regio rond Rome en kent zowel oude witte als rode druiven, waaronder Cesanese en Nero Buono. De regio combineert vulkanische bodems met een lange wijntraditie.
Le Marche
Le Marche ligt aan de Adriatische kust en staat bekend om witte druiven als Verdicchio, Pecorino en Passerina. Een belangrijk gebied is Castelli di Jesi DOC(G).
Lombardia
Lombardia is een veelzijdige regio met zowel mousserende wijn (Franciacorta DOCG) als rode bergwijnen. In het noorden speelt Nebbiolo, lokaal ook Chiavennasca, een belangrijke rol.
Piemonte
Piemonte is een van de grootste wijnregio’s van Italië, beroemd om Nebbiolo, Barbera, Dolcetto en Arneis. Belangrijke subregio’s zijn Barolo DOCG, Barbaresco DOCG, Roero DOC, Alta Langa DOCG en Colli Tortonesi DOC.
Puglia
Puglia is een zuidelijke regio met veel zon en oude wijnstokken. Bekende druiven zijn Primitivo, Negroamaro en Nero di Troia, met appellaties zoals Castel del Monte DOC, Manduria DOC en Salento DOC.
Sardinië
Sardinië kent een uitgesproken mediterraan karakter en druiven als Cannonau, Vermentino en Vernaccia di Oristano. De stijl varieert van zilt wit tot krachtig rood.
Sicilië
Sicilië is het grootste wijngebied van Italië en combineert zon, hoogte en zeewind. Belangrijke druiven zijn Nero d’Avola, Nerello Mascalese, Carricante en Grillo, met subregio’s als Etna DOC, Vittoria DOC en Marsala DOC.
Toscane
Toscane is onlosmakelijk verbonden met Sangiovese, maar ook met internationale rassen in onder meer Bolgheri. Belangrijke gebieden zijn Chianti DOCG, Chianti Classico DOCG, Brunello di Montalcino DOCG, Vino Nobile di Montepulciano DOCG, Carmignano DOCG en San Gimignano DOCG.
Umbria
Umbria is een landinwaartse regio met krachtige rode en karaktervolle witte wijnen. Bekende druiven zijn Sagrantino en Trebbiano Spoletino.
Veneto
Veneto is een grote en veelzijdige wijnregio met Valpolicella, Soave en Valdobbiadene. Belangrijke druiven zijn Corvina, Garganega en Prosecco/Glera.
Subregio’s en appellaties
Alta Langa DOCG
Alta Langa DOCG is een hooggelegen mousserende appellatie in Piemonte, vooral gebaseerd op Chardonnay en Pinot Nero.
Barbaresco DOCG
Barbaresco DOCG is een klassieke Nebbiolo-appellatie in Piemonte, bekend om finesse, parfum en structuur.
Barletta-Andria-Trani (Castel del Monte DOC)
Dit gebied in Noord-Puglia is belangrijk voor onder meer Nero di Troia.
Barolo DOCG
Barolo DOCG is een van de beroemdste appellaties van Italië en wordt volledig gemaakt van Nebbiolo in Piemonte. De stijl is krachtig, complex en geschikt voor lange rijping.
Bolgheri DOC
Bolgheri DOC ligt aan de Toscaanse kust en is beroemd om Bordeaux-blends van onder meer Cabernet Sauvignon en Merlot.
Bolzano
Bolzano is een belangrijk centrum in Alto Adige | Südtirol, onder meer voor Lagrein. Deze sub-regio valt onder de DOC van Alto Adige of Südtirol.
Bramaterra DOC
Bramaterra is een Noord-Piemontese appellatie waar Nebbiolo, Vespolina en andere lokale druiven samenkomen.
Brunello di Montalcino DOCG
Brunello di Montalcino DOCG is een topappellatie in Toscane en wordt gemaakt van een lokale kloon van Sangiovese.
Carmignano DOCG
Carmignano DOCG is een historische Toscaanse appellatie waarin Sangiovese vaak samengaat met Cabernet Sauvignon.
Chianti DOCG
Chianti DOCG is de bredere Toscaanse appellatie buiten de historische Classico-kern. De wijnen zijn voornamelijk gebaseerd op Sangiovese en omvatten meerdere subzones, waaronder Colli Senesi.
Chianti Classico DOCG
Chianti Classico DOCG is de historische kernzone tussen Florence en Siena. Ook hier speelt Sangiovese de hoofdrol, maar de stijl is vaak serieuzer en complexer dan bredere Chianti DOCG.
Colli Orientali DOC
Colli Orientali DOC del Friuli is een belangrijk kwaliteitsgebied in Friuli, met veel witte topwijnen en ook karaktervolle rode blends.
Colli Tortonesi DOC
Colli Tortonesi DOC is een gebied in Piemonte dat sterk verbonden is met Timorasso.
Collio DOC
Collio DOC is een prestigieus witwijngebied in Friuli, bekend om verfijning, mineraliteit en structuur.
Costa d’Amalfi DOC
De Costa d’Amalfi DOC in Campania staat bekend om steile terrassen en lokale druiven zoals Tintore di Tramonti en Pepella.
Eisacktal
Eisacktal is een koel alpien gebied in Alto Adige | Südtirol, sterk in frisse witte wijn zoals Sylvaner en Kerner. Deze sub-regio valt onder de DOC van Alto Adige of Südtirol.
Etna DOC
Etna DOC is een vulkanisch wijngebied op Sicilië waar Nerello Mascalese, Nerello Cappuccio en Carricante centraal staan.
Fiano di Avellino DOCG
Fiano di Avellino DOCG is een topappellatie in Campania voor Fiano, met complexe witte wijnen vol diepte en frisheid.
Ghemme DOC
Ghemme DOC is een Noord-Piemontese appellatie waar Nebbiolo een hoofdrol speelt, vaak samen met Vespolina.
Greco di Tufo DOCG
Greco di Tufo DOCG is een appellatie in Campania voor witte wijn van de druif Greco di Tufo.
Irpinia DOC
Irpinia DOC is een heuvelachtig deel van Campania, belangrijk voor Fiano, Greco di Tufo en Aglianico.
Isonzo DOC
Isonzo DOC is een appellatie in Friuli waar vooral witte en internationale druiven goed gedijen.
Lessona DOC
Lessona DOC is een verfijnde Noord-Piemontese appellatie, vooral voor Nebbiolo met soms Vespolina.
Marsala DOC
Marsala DOC is een historische wijnstad en appellatie in Sicilië, bekend om versterkte wijn, vaak op basis van Grillo.
Mazzon
Mazzon in Alto Adige | Südtirol staat bekend om elegante Pinot Nero. Deze sub-regio valt onder de DOC van Alto Adige of Südtirol.
Monferrato DOC
Monferrato DOC is een breed gebied in Piemonte waar onder meer Barbera, Grignolino en Freisa belangrijk zijn.
Salento IGP
Salento IGP is het zuidelijke schiereiland van Puglia, bekend om Negroamaro en Primitivo.
Vernaccia di San Gimignano DOCG
Vernaccia di San Gimignano DOCG in Toscane is de bakermat van de druif Vernaccia di San Gimignano. Het is een historische Toscaanse witte wijn die al sinds 1276 wordt vermeld, kreeg in 1966 als eerste Italiaanse wijn de DOC-status en werd in 1993 opgewaardeerd tot DOCG.
San Michele di Ganzaria
San Michele di Ganzaria is een Siciliaans gebied dat laat zien hoe lokaal en divers de wijncultuur van Sicilië is.
Sannio DOC
Sannio DOC in Campania is belangrijk voor onder meer Falanghina en lokale rode rassen zoals Camaiola.
Valdobbiadene DOCG
Valdobbiadene DOCG is een kerngebied voor mousserende wijn in Veneto, verbonden aan Glera en Prosecco.
Valpolicella DOC(G)
Valpolicella DOC(G) in Veneto draait om Corvina, Corvinone en Rondinella. Hier ontstaan Valpolicella, Ripasso, Recioto en Amarone.
Vino Nobile di Montepulciano DOCG
Vino Nobile di Montepulciano DOCG is een Toscaanse appellatie van Sangiovese uit de omgeving van Montepulciano.
Wijnmaaktechnieken en stijlen
Barrique
Een barrique is een klein houten vat van ongeveer 225 liter. Door rijping in barrique kan wijn aroma’s krijgen van vanille, toast, specerijen en extra textuur.
Biologische wijnbouw
Bij biologische wijnbouw staat de gezondheid van bodem, plant en omgeving centraal. In de kelder betekent dit niet automatisch natuurwijn, maar wel een wijngaardbeheer zonder synthetische bestrijdingsmiddelen.
Biodynamische wijnbouw
Biodynamische wijnbouw gaat verder dan biologisch en benadert de wijngaard als een gesloten organisme. Veel producenten kiezen hierbij ook voor minimale interventie in de kelder.
Foeders
Foeders zijn grote houten vaten, vaak groter dan barriques. Ze geven minder directe houtsmaak af en worden veel gebruikt voor langzame rijping met behoud van fruit en terroir.
Houtopvoeding
Houtopvoeding betekent dat wijn rijpt in houten vaten. Dat kan structuur afronden, micro-oxidatie bevorderen en aroma’s toevoegen zoals toast, vanille of kruiden, afhankelijk van vatgrootte en leeftijd.
Lie-rijping (Sui Lieviti)
Lie-rijping (Italiaans: Sui Lieviti) betekent dat de wijn na fermentatie op de fijne gistcellen blijft liggen. Dit kan de wijn meer romigheid, complexiteit en lengte geven, soms met aroma’s van brioche of noten. Deze techniek wordt regelmatig bij hoge kwaliteit mousserende wijnen gebruikt die gemaakt zijn op de Traditionele Method (Champagne Methode), maar ook vaak voor witte stille wijnen.
Batonnage
Batonnage is een techniek waarbij de wijn tijdens rijping op de gistcellen regelmatig wordt omgeroerd. Dit gebeurt meestal met een stok of roerstaaf.
Door de gist opnieuw in suspensie te brengen kan de wijn meer romigheid, structuur en complexiteit ontwikkelen. Batonnage wordt vaak toegepast bij witte wijnen die rijpen op hun lies.
Flor
Flor is een natuurlijke laag van gisten die zich onder de juiste omstandigheden spontaan vormt op het oppervlak van wijn in een niet volledig gevuld vat. Deze levende gistlaag beschermt de wijn tegen directe oxidatie, terwijl hij tegelijkertijd aroma’s ontwikkelt van amandel, brooddeeg, kamille en een kenmerkende ziltigheid. Dit bijzondere rijpingsproces komt van nature slechts op een handvol plekken ter wereld voor, waaronder Jerez en Montilla-Moriles in Zuid-Spanje, de Jura in Frankrijk (waar het bekendstaat als voile) en Vernaccia di Oristano op Sardinië.
Malolactische conversie
Malolactische conversie is het proces waarbij scherpe appelzuren worden omgezet in zachtere melkzuren. Daardoor wordt wijn ronder, zachter en soms iets romiger van karakter.
Oranje wijn
Oranje wijn is witte wijn die met schilcontact wordt gemaakt. Daardoor krijgt de wijn meer structuur, grip, kleur en vaak ook kruidige of theeachtige aroma’s.
Passito
Passito verwijst naar wijn van ingedroogde druiven. Door het vochtverlies in de bessen worden suikers, zuren en aroma’s geconcentreerd, wat zowel droge als zoete, krachtige stijlen kan opleveren.
Ramato
Ramato is een traditionele stijl van Pinot Grigio waarbij kort schilcontact de wijn een koperachtige tint geeft. De stijl is vaak kruidiger en textuurrijker dan standaard Pinot Grigio.
Recioto
Recioto is een traditionele zoete wijnstijl uit Valpolicella, gemaakt van gedroogde druiven. De wijn is geconcentreerd, rijk en aromatisch.
Ripasso
Ripasso is een techniek uit Valpolicella waarbij jonge wijn opnieuw vergist op de schillen van Amarone of Recioto. Dat geeft meer body, complexiteit en diepte.
Roestvrijstalen tanks
Roestvrijstalen tanks worden veel gebruikt voor schone, reductieve vinificatie. Ze bewaren frisheid, fruit en zuiverheid, vooral bij witte wijn en wijnen zonder houtinvloed.
Schilcontact
Schilcontact betekent dat druivensap in contact blijft met de schillen. Bij rode wijn is dat vanzelfsprekend, bij witte wijn leidt het tot meer structuur, grip en soms oranje wijn.
Carbonische maceratie
Carbonische maceratie is een vinificatietechniek waarbij hele druiventrossen vergisten in een afgesloten tank gevuld met koolstofdioxide (CO₂). Omdat de druiven niet direct worden gekneusd, begint de fermentatie eerst intracellulair binnen de druif zelf.
Deze methode levert vaak lichte, fruitige en aromatische rode wijnen op met weinig tannine en uitgesproken tonen van rood fruit, banaan of snoepachtig fruit. De techniek staat wereldwijd bekend door Beaujolais, maar wordt ook in verschillende Italiaanse regio’s toegepast voor jonge, frisse wijnstijlen.
Carbonische maceratie resulteert meestal in wijnen die bedoeld zijn om jong te drinken en die veel nadruk leggen op fruit en drinkbaarheid.
Semi-carbonische maceratie
Semi-carbonische maceratie is een vinificatietechniek die lijkt op carbonische maceratie, maar waarbij het proces spontaan ontstaat in de tank zonder dat deze vooraf volledig met CO₂ wordt gevuld.
De druiven onderin de tank worden door het gewicht van de bovenliggende trossen geplet en beginnen een normale alcoholische fermentatie. Daarbij ontstaat koolstofdioxide die vervolgens de intacte druiven erboven in een gedeeltelijk zuurstofarme omgeving brengt. Hierdoor treedt gedeeltelijk intracellulaire fermentatie op.
Deze methode wordt veel gebruikt in traditionele wijnregio’s zoals Beaujolais en kan ook voorkomen in verschillende Italiaanse wijnstijlen. Het resultaat zijn vaak sappige, fruitgedreven wijnen met zachte tannines en een toegankelijke structuur.
Charmat-methode / Tank Methode (Metodo Martinotti)
De Charmat-methode is een techniek voor het maken van mousserende wijn waarbij de tweede fermentatie plaatsvindt in een afgesloten drukbestendige tank in plaats van in de fles.
In Italië wordt deze methode meestal aangeduid als Metodo Martinotti, genoemd naar de Italiaanse uitvinder Federico Martinotti. De naam Charmat verwijst naar de Franse ingenieur Eugène Charmat die het systeem later technisch verder ontwikkelde.
Tijdens de tweede fermentatie worden suiker en gist toegevoegd aan de basiswijn in een grote tank. De gevormde koolzuur blijft opgelost in de wijn, waardoor de bubbels ontstaan. Daarna wordt de wijn gefilterd en onder druk gebotteld.
Deze methode wordt veel gebruikt voor frisse, fruitige mousserende wijnen zoals Prosecco. Ze behoudt primaire aroma’s van druiven en levert vaak lichtere, aromatische bubbelstijlen op.
Traditionele methode (Metodo Classico / Méthode Champenoise)
De traditionele methode is een techniek voor het maken van mousserende wijn waarbij de tweede fermentatie plaatsvindt in de fles. Hierdoor ontstaat natuurlijke koolzuur die in de wijn opgelost blijft.
In Italië wordt deze methode meestal Metodo Classico genoemd. Internationaal staat ze ook bekend als Méthode Traditionnelle. De historische naam Méthode Champenoise verwijst naar de oorsprong in Champagne, maar mag buiten die regio officieel niet meer gebruikt worden.
Tijdens het proces wordt aan de basiswijn een mengsel van suiker en gist toegevoegd (liqueur de tirage). Na de tweede fermentatie rijpt de wijn vaak lange tijd op de gistcellen in de fles. Daarna volgt remuage (het draaien van de fles om gist te verzamelen) en dégorgement (het verwijderen van het gistbezinksel).
Deze methode levert vaak complexere mousserende wijnen op met fijne bubbels en aroma’s zoals brioche, toast en noten. In Italië wordt ze gebruikt voor onder andere Alta Langa en Franciacorta.
Ancestrale Methode (Metodo Ancestrale / Ancestral Method)
Metodo Ancestrale is een oude methode voor het maken van mousserende wijn waarbij de eerste fermentatie niet volledig wordt afgerond voordat de wijn wordt gebotteld.
De fermentatie gaat daarna verder in de fles, waardoor natuurlijke koolzuur ontstaat. De wijn wordt vaak niet gedegorgeerd, waardoor er een lichte gisttroebelheid kan blijven. Deze stijl levert vaak levendige, frisse en soms licht rustieke mousserende wijnen op.
Spumante
Spumante is volledig mousserende wijn met meer druk en fijnere bubbels dan frizzante. De stijl kan variëren van strak en fris tot rijk en gastronomisch. De typische methode voor deze stijl is de traditionele methode (Metodo Classico / Méthode Champenoise).
Frizzante
Frizzante is licht mousserende wijn met minder druk dan spumante. De bubbels zijn zachter en subtieler, waardoor de stijl vaak luchtiger en informeler overkomt. De typische methode voor deze stijl is de Tank methode (Charmat-methode / Metodo Martinotti).
Amfora vinificatie
Bij amfora vinificatie vergist en rijpt wijn in aardewerken kruiken, ook wel amforen genoemd. Deze methode gaat terug tot de oudheid en wordt tegenwoordig opnieuw toegepast door verschillende producenten.
Amforen laten een lichte micro-oxidatie toe zonder houtaroma’s toe te voegen. Daardoor blijven druif en terroir vaak zeer puur zichtbaar in de wijn.
Micro-oxidatie
Micro-oxidatie is een techniek waarbij kleine hoeveelheden zuurstof gecontroleerd aan wijn worden toegevoegd tijdens rijping.
Dit kan tannines verzachten, kleur stabiliseren en de structuur van de wijn afronden. De methode wordt soms gebruikt bij krachtige rode wijnen om ze toegankelijker te maken.
Koude maceratie (Cold Soak)
Koude maceratie is een techniek waarbij druivenschillen vóór de fermentatie enige tijd in contact blijven met het sap bij lage temperatuur.
Hierdoor kunnen aroma’s, kleur en smaakstoffen worden geëxtraheerd zonder dat tannines te sterk vrijkomen. Deze methode wordt vaak toegepast bij rode wijn en soms bij aromatische witte druiven.
Volledige trossen fermentatie (Whole Bunch Fermentation)
Hele trossen fermentatie (Whole Bunch Fermentation) betekent dat hele druiventrossen, inclusief steeltjes, worden vergist zonder eerst te worden ontsteeld.
Dit kan extra aromatische complexiteit en structuur geven aan de wijn. De techniek wordt vaak gebruikt bij druiven zoals Pinot Nero of Nebbiolo.
Ontstelen (Destemming / Diraspatura)
Ontstelen betekent dat de druiven van hun steeltjes worden verwijderd voordat de fermentatie begint.
Dit gebeurt om bitterheid en harde tannines uit de stelen te vermijden. In Italië wordt deze stap vaak aangeduid als diraspatura.
Persing (Pressing / Pressatura)
Persing is het proces waarbij sap uit de druiven wordt gehaald door druk uit te oefenen op de bessen.
In Italië wordt dit pressatura genoemd. Zachte persing wordt vaak toegepast om delicate aroma’s te behouden, vooral bij witte wijn en mousserende wijn.
Fermentatie
Fermentatie is het proces waarbij gisten suikers in druivensap omzetten in alcohol, koolzuur en aroma’s.
Dit proces vormt de basis van elke wijnproductie. De temperatuur en omstandigheden van de fermentatie hebben grote invloed op de uiteindelijke stijl van de wijn.
Spontane fermentatie
Bij spontane fermentatie worden geen geselecteerde gisten toegevoegd. In plaats daarvan vergist de wijn met natuurlijke gisten die aanwezig zijn op de druiven en in de wijnkelder.
Deze methode kan meer complexiteit en terroirexpressie opleveren, maar is minder voorspelbaar dan fermentatie met gekweekte gisten.
Geselecteerde gisten
Veel producenten gebruiken geselecteerde gisten die speciaal zijn ontwikkeld voor wijnfermentatie.
Deze gisten zorgen voor een stabiel en voorspelbaar fermentatieproces en kunnen bepaalde aroma’s of stijlen benadrukken.
Blenden (Assemblaggio / Assemblage)
Blenden betekent het mengen van verschillende wijnen om een gebalanceerde eindwijn te creëren.
Dit kan gaan om verschillende druivenrassen, percelen, jaargangen of vaten. In veel klassieke wijngebieden is assemblage een essentieel onderdeel van het wijnmaken.
Filteren (Filtering)
Filtering is het proces waarbij wijn wordt gefilterd om vaste deeltjes zoals gist of sediment te verwijderen.
Dit kan de wijn helderder en stabieler maken, maar sommige producenten kiezen ervoor om minimale filtering toe te passen om meer smaak en textuur te behouden.
Klaring (Fining)
Klaring is een techniek waarbij stoffen aan wijn worden toegevoegd om troebele deeltjes te binden en te laten bezinken.
Veelgebruikte klaringsmiddelen zijn eiwit, bentoniet of plantaardige alternatieven. Hierdoor wordt de wijn helderder voordat hij wordt gebotteld.
Rijping op fles
Na het bottelen kan wijn verder rijpen in de fles. Tijdens deze periode ontwikkelen aroma’s en smaken zich verder.
Bij sommige wijnen, zoals Barolo DOCG of Brunello di Montalcino DOCG, kan flesrijping vele jaren duren.
Oxidatieve vinificatie
Oxidatieve vinificatie is een stijl waarbij gecontroleerde blootstelling aan zuurstof deel uitmaakt van het wijnmaakproces.
Dit kan complexe aroma’s opleveren zoals noten, karamel en gedroogd fruit. Deze stijl wordt bijvoorbeeld gebruikt bij bepaalde versterkte of traditionele wijnen.
Reductieve vinificatie
Reductieve vinificatie is het tegenovergestelde van oxidatieve vinificatie. Hierbij wordt contact met zuurstof zoveel mogelijk vermeden.
Dit gebeurt vaak door gebruik van roestvrijstalen tanks en beschermende gassen. De techniek helpt om frisse, fruitige aroma’s te behouden.
Versterkte wijn | Fortificatie
Bij versterkte wijn wordt tijdens of na de fermentatie alcohol toegevoegd, meestal in de vorm van druivenbrandewijn.
Dit stopt de fermentatie en verhoogt het alcoholpercentage. De techniek wordt gebruikt bij wijnen zoals Marsala.
Onderscheidingen & Prijzen
Bibenda
Bibenda is een Italiaanse wijngids die wijnen en producenten beoordeelt en zo extra context geeft aan kwaliteit en reputatie.
De Grote Hamersma
De Grote Hamersma is een bekende Nederlandse wijngids die proefnotities en scores publiceert.
De Grote Hamersma milieuvriendelijker
Deze vermelding wijst erop dat een wijn in de gids extra erkenning krijgt op het vlak van duurzamere productie.
Doctor Wine
Doctor Wine is een Italiaanse wijnpublicatie en gids die kwaliteitsbeoordelingen en achtergrondinformatie geeft.
Goedgekeurd door PepijnWijn
Deze vermelding geeft aan dat een wijn positief is geselecteerd of beoordeeld binnen het referentiekader van PepijnWijn.
Le Guide de L’Espresso
Le Guide de L’Espresso is een gerespecteerde Italiaanse gids die producenten, restaurants en wijnen beoordeelt.
Perswijn
Perswijn is een Nederlandse wijnpublicatie die wijnen proeft, beoordeelt en context geeft voor kwaliteit en stijl.
Proefschrift.nl
Proefschrift.nl is een Nederlands wijnplatform dat proefnotities, scores en wijninformatie publiceert.
RobertParker.com
RobertParker.com is een internationaal invloedrijk beoordelingsplatform dat vooral bekendstaat om zijn puntensysteem.
Slow Wine | La Bottiglia
La Bottiglia is een erkenning binnen Slow Wine voor een wijn die uitblinkt in kwaliteit en karakter.
Slow Wine | La Chiocciola
La Chiocciola is een van de hoogste onderscheidingen van Slow Wine en bekroont producenten die kwaliteit, terroir en filosofie overtuigend verenigen.
Slow Wine | La Moneta
La Moneta is een Slow Wine-erkenning voor sterke prijs-kwaliteitverhouding.
Slow Wine | Top Wine
Top Wine is een verzamelcategorie binnen Slow Wine voor opvallende en hoog scorende wijnen.
Slow Wine | Vino Slow
Vino Slow is een Slow Wine-erkenning voor wijnen die niet alleen goed zijn, maar ook duidelijk terroir, identiteit en drinkplezier uitdrukken.
Gambero Rosso | Tre Bicchieri
Tre Bicchieri is een van de bekendste Italiaanse wijnonderscheidingen en wordt toegekend door Gambero Rosso. De Gambero Rosso is de belangrijkste Italiaanse wijngids.
Vinous.com
Vinous is een internationaal wijnplatform dat diepgaande proefnotities, beoordelingen en regio-analyses publiceert.
